Lepnica południowa Silene italica

Lepnica południowa (Silene italica (L.) Pers.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae Juss.). Występuje naturalnie w Europie Południowej, Zachodniej i Środkowej oraz w Azji Zachodniej, a także w Afryce Północnej. W Polsce gatunek uprawiany, podgatunek nemoralis (wyróżniany jako lepnica gajowa) rośnie w górach w południowej części kraju.

Pokrój bylina dorastająca do 60 m wysokości. Łodyga pokryta jest lekko krótkimi i lepkimi włoskami. Liście ulistnienie jest naprzeciwległe. Ich blaszka liściowa ma kształt od owalnego do eliptycznego lub lancetowatego, jest włochata, falista na brzegu, o ostrym wierzchołku. Kwiaty zebrane w luźne piramidalne wiechy. Pojedyncze kwiaty dorastają do 1,4–2 cm średnicy, są wyprostowane. Kielich ma rurkowaty kształt, z widocznymi czerwonymi żyłkami. Płatki są mocno klapowane, górna powierzchnia ma białą barwę (czasami z zielonkawymi żyłkami), natomiast od spodu są czerwonawe lub zielonkawe. Mają 10 pręcików oraz 3 słupki, które wyraźnie wyrastają poza zarys korony. Podsadki są krótsze niż szypułki. Owoce suche torebki z sześcioma ząbkami. Karpofor jest owłosiony.

Biologia i występowanie

Rośnie naturalnie w Europie Południowej, Zachodniej i Środkowej oraz w Azji Zachodniej, a także prawdopodobnie w Tunezji w Afryce Północnej. W Europie spotykany jest w takich państwach jak Portugalia, Hiszpania, Francja, Wielka Brytania, Dania, Niemcy, Polska, Słowacja, Czechy, Austria, Węgry, Włochy, Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra, Macedonia Północna, Albania, Grecja, Bułgaria, Rumunia, Mołdawia i Ukraina. Ponadto według niektórych źródeł występuje także w Szwajcarii, na Cyprze, Turcji, Syrii, Libanie, Izraelu, Iranie, na Kaukazie oraz w Turkiestanie. W Hiszpanii rośnie głównie w północnej części państwa (w Katalonii jest powszechny). We Francji występuje przeważnie w południowej i południowo-wschodniej części kraju – w departamentach Mozela, Saona i Loara, Loara, Rodan, Pireneje Wysokie, Żyronda, Lot i Garonna, Tarn i Garonna, Pireneje Wschodnie, Aude, Aveyron, Tarn, Hérault, Corrèze, Lozère, Gard, Ardèche, Drôme, Isère, Sabaudia, Alpy Górnej Prowansji, Alpy Wysokie, Alpy Nadmorskie, Var, Vaucluse oraz Delta Rodanu, a także prawdopodobnie w Ariège i Górnej Sabaudii. We Włoszech został zaobserwowany we wszystkich regionach oprócz Doliny Aosty i Trydentu-Górnej Adygi na północy kraju. W Austrii jest rośliną potencjalnie zagrożoną wyginięciem. Na Cyprze ma status gatunku autochtonicznego i jest spotykany tylko w zachodniej części wyspy. W Izraelu występuje powszechnie w Górnej Galilei, natomiast na Wzgórzach Golan i górze Hermon jest bardzo rzadko spotykany. W Polsce w stanie dzikim tylko S. italica subsp. nemoralis (Waldst. & Kit.) Nyman. Rośnie w Pieninach, Skalicach Spiskich i Beskidzie Wyspowym. Hemikryptofit. Rośnie na poboczach dróg, skrajach pól uprawnych, na nieużytkach, skalistych wzgórzach i szczelinach, generalnie na suchym wapiennym podłożu. Na Cyprze występuje na wysokości do 900 m n.p.m., we Włoszech do 1400 m n.p.m., a we francuskim departamencie Górna Sabaudia nawet do 1780 m n.p.m. Najlepiej rośnie na stanowiskach w pełnym nasłonecznieniu. Preferuje gleby o zasadowym odczynie. Kwitnie od kwietnia do lipca. Występuje od 7 do 10 strefy mrozoodporności. Za dnia płatki tej rośliny są zazwyczaj zwinięte i mogą być niezauważone: tylko działkami z czerwonymi żyłkami i część płatków pozostają widoczne. Jednak wieczorem kwiaty się otwarają emitując zapach, który przyciąga zapylaczy. Pozostają otwarte aż do świtu, gdy pojawią się pierwsze promienie słoneczne.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-04-04 01:21:22]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=62837347. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • M. Blamey, C. Grey-Wilson: Toutes les fleurs de Méditerranée. Paris: Delachaux & Niestlé, 2009, s. 46. ISBN 978-2-603-01657-2. (fr.)
  • Silene italica (niem.). Botanik im Bild / Flora von Österreich. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers. (ang.). Flora of Israel Online. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers., 1805 (fr.). BdFlore05 : Base de données de la flore des Hautes-Alpes. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers. (ang.). GBIF. [dostęp 27 października 2016].
  • Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
  • Silene italica / Silène d'Italie / Caryophyllaceae / Fiche détaillée Fleurs des Hautes-Alpes (fr.). Flore Alpes. [dostęp 10 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers. (ang.). African Plant Database. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers. (fr.). Tela Botanica. [dostęp 27 października 2016].
  • Neil Fletcher: Fleurs de la Méditerranée. Larousse, 2011, s. 18. ISBN 978-2-03-587167-1. (fr.)
  • Silene italica (L.) Pers. (ang.). The Plant List. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica [Silene italiana] (wł.). W: Schede di Botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (L.) Pers. (kat.). Flora Catalana. [dostęp 27 października 2016].
  • Discover Life: Point Map of Silene italica (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 27 października 2016].
  • Silene italica (ang.). Flora of Cyprus – a dynamic checklist. [dostęp 27 października 2016].
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01]  (ang.).
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • kwiecień
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • wyższa od człowieka (> 200 cm)