Centuria nadobna Centaurium pulchellum

Centuria nadobna, centuria czerwona, tysięcznik czerwony (Centaurium pulchellum) – gatunek z rodziny goryczkowatych (Gentianaceae). Występuje w Europie, Azji i Afryce. W Polsce spotykana od niżu po regiel dolny, objęta ochroną.

Liście nie wydaje rozety (różyczki liści w nasadzie), tylko pęd pokryty podługowatojajowatymi liśćmi łodygowymi. Są siedzące, ustawione parami, 3–5 nerwowe i zaostrzone (przynajmniej górne), dorastają do 15(20 mm długości, całobrzegie. Kwiaty czerwone kwiaty skupione w luźne dwuramienne wierzchotki. Płatki mają ukośnie wzniesione łatki, a rąbek korony jest lejkowato zagłębiony. Łodyga dorasta przeciętnie od 5 do 15 cm wysokości i przeważnie jest rozgałęziona na całej wysokości, naga, 4-kanciasta. Owoce podłużna Torebka długości 7–10 mm z licznymi, drobnymi nasionami.

Biologia i występowanie


Występuje w Europie, Azji i Afryce. W Polsce w rozproszeniu na niżu, w pasie wyżyn aż po regiel dolny.

Roślina jednoroczna. Kwitnie od czerwca do września. Rośnie na wilgotnych łąkach, przydrożach, polach, ugorach i namuliskach. Poza tym na brzegach jezior, stawów oraz na solniskach śródlądowych i przybrzeżnych. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Isoeto-Nanojuncetea i gatunek wyróżniający dla zbiorowiska Centaurium pulchellum-Pottia.


Centuria nadobna jest rośliną leczniczą, wykorzystywaną wyłącznie w medycynie ludowej. Surowcem zielarskim jest ziele, z którego wyodrębnić można alkaloidy, ponadto występują w nim gorycze i związki żywicowe. Medycyna ludowa zaleca stosowanie odwaru z ziela (20 gramów na 1 litr wody) w zaburzeniach trawienia, bezsoczności, niedokwasocie, oraz przy przeroście gruczołu krokowego.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:15:12]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51673467. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-11-30].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Centaurium pulchellum (Sw.) Hayek ex Hand.-Mazz. et al. (ang.). W: Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [on-line]. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2014-11-17].
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 197, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina użytkowa
barwa kwiatów płatki czerwone
korona kwiatu i typ kwiatostanu wierzchotkowata dwuramienna
symetria kwiatu symetria lejkowata
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie bezogonkowe
ulistnienie u dołu łodygi lub odziomkowe
ulistnienie całobrzegie
rodzaj owoców torebki
wygląd łodygi łodyga czterokanciasta
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga gładka
szacowana wysokość łodygi do kostki (0 < x < 15 cm)
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
pora kwitnienia wrzesień