Potrostek alpejski Chamorchis alpina

Potrostek alpejski (Chamorchis alpina (L.) Rich) – gatunek rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Reprezentuje monotypowy rodzaj potrostek (Chamorchis).

Liście roślina posiada 3-7 liści zebranych w różyczkę. Są równowąskie, nieco mięsiste, ostro zakończone i rynienkowate. Mają długość do 6 cm i sięgają po kwiatostan. Kwiaty drobne, zółtawozielone, czasami nabiegłe czerwono, zebrane w jajowaty kwiatostan składający się z 3-12 kwiatów. Poszczególne kwiaty wyrastają z kątów przysadek dłuższych od kwiatów. Są to kwiaty grzbieciste o języczkowatej warżce bez ostrogi i pozostałych działkach zwiniętych w hełm. Wewnątrz kwiatu żółtawozielony prętosłup i słupek o walcowatej, skręconej zalążni. Łodyga kanciasta, naga, o wysokości (wraz z kwiatami) 5-15 cm. Pod ziemią roślina posiada kuliste bulwy o średnicy do 2 cm. Owoc beczułkowata torebka o długości do 1 cm.

Biologia i występowanie


Gatunek arktyczno-alpejski występujący wyłącznie w Europie. Główny zwarty obszar jego zasięgu znajduje się w północnej Skandynawii, gdzie sięga po 71° szerokości geograficznej, osiągając północny skraj kontynentu europejskiego. Ponadto występuje na kilku izolowanych obszarach zasięgu w środkowej Skandynawii i w górach Europy: w Alpach i Karpatach Zachodnich. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i to tylko w Tatrach Zachodnich. Podano tutaj jego występowanie na ok. 20 stanowiskach: Wielka Turnia, Giewont, Mały Giewont, Dolina Mułowa, Dolina Litworowa, Ciemniak, Chuda Turnia, Upłaziańska Kopka, Gładkie Upłaziańskie, Twardy Grzbiet, Rzędy Tomanowe, Suchy Wierch, Stoły, Skupniów Upłaz, Skrajna Małołącka Turnia, Siwarowy Żleb, Tomanowy Niedźwiedź, Wielka Kopa Królowa. Większość tych stanowisk została podana po 1980, były one potwierdzone także później.

Bylina, geofit. W Tatrach występuje głównie w piętrze alpejskim i piętrze kosodrzewiny. Najniżej występuje na Skupniowym Upłazie (1370 m n.
p.
m.). Rośnie na wapiennym podłożu w murawach naskalnych i na różnego rodzaju trawiastych upłazach i półkach skalnych. Kwitnie od lipca do sierpnia, ale nieregularnie, nie w każdym roku. Roślina miododajna, zapylana przez chrząszcze i błonkówki. Przy braku owadów (np. przy dłuższej złej pogodzie), dochodzi do samozapylenia. Liczba chromosomów 2n = 42. Gatunek charakterystyczny zespołu Caricetum firmae.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:18:37]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=53608614. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  • The Plant List. [dostęp 2017-03-09].
  • Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  • Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life (ang.). [dostęp 2010-08-03].
  • Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-05].
Przypisane cechy
ogólne roślina miododajna
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki czerwone
barwa kwiatów płatki żółte
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
symetria kwiatu kwiat grzbiecisty
symetria kwiatu grzbiecista, z ostrogą
kształt blaszki liście wąskie i wydłużone
kształt blaszki liście równowąske
ulistnienie u dołu łodygi lub odziomkowe
rodzaj owoców torebki
wygląd łodygi łodyga gładka
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień