Ostrożeń łąkowy Cirsium rivulare

Ostrożeń łąkowy (Cirsium rivulare (Jacq.) All.) – gatunek wieloletniej rośliny zielnej należący do rodziny astrowatych. Gatunek o zasięgu środkowo-wschodnioeuropejskim. W Polsce roślina pospolita w niższych położeniach górskich. Dochodzi pod regiel dolny, poza tym występuje w pasie wyżyn i wzdłuż granicy wschodniej. Brak jej, lub na izolowanych stanowiskach pojawia się w części centralnej, północnej i zachodniej kraju.

Liście obustronnie zielone, pierzastosieczne, różnokształtne: dolne jajowatolancetowate z szerokim oskrzydlonym ogonkiem, środkowe siedzące o nasadzie sercowatej, górne lancetowate. W dolnej części łodygi liście głęboko zatokowo klapowane skupione przy ziemi. Kwiaty zebrane w jajowate siedzące lub na krótkich ogonkach koszyczki szczytowe od 2 do 4 kwiatów, nieraz 5, najwyższy prosto wzniesiony, boczne krótkoogonkowe, odstające pod kątem prostym. Kwiaty koloru fioletowo-purpurowego o pajęczynowato osnutej okrywie. Zewnętrzne listki okrywy są kolczaste, górą podbarwione na brunatno. Wszystkie kwiaty w koszyczku są rurkowe, przeważnie obupłciowe, czasami spotyka się wyłącznie żeńskie. Pokrój bylina tworząca w pierwszym roku wegetacji różyczkę liści, w drugim łodygę z kwiatami i owocami. Łodyga wzniesiona i nierozgałęziona lub rozgałęziająca się u samej góry, w górnej części bez liści i kolców, pajęczynowato owłosiona, u dołu czerwonawa, pod koszyczkami bezlistna. Osiąga wysokość od 30 do 120 cm. Owoc niełupka z puchem kielichowym do 2 cm długości pełniącym rolę aparatu lotnego podczas rozsiewania przez wiatr.

Biologia i występowanie


Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do lipca, jest owadopylna.
Rośnie na żyznych, wilgotnych i zmiennowilgotnych stanowiskach i w innych wilgotnych, otwartych miejscach, najczęściej na wilgotnych łąkach, torfowiskach, w zaroślach, źródliskach, nad brzegami potoków i rzek. Roślina wilgociolubna, charakterystyczna dla żyznych i wilgotnych łąk zwanych, ze względu na jej dominację, łąkami ostrożeniowymi. Preferuje siedliska widne, świetliste, okresowo zacienione, wilgotne, żyzne, gleby gliniaste, mineralno-próchniczne i organiczno-mineralne o odczynie od umiarkowanie kwaśnego do zasadowego.
W uprawach rolnych, a szczególnie na łąkach jest chwastem. Autotrof, hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla żyznych, zmiennowilgotnych łąk należących do rzędu Molinietalia caerulae. W południowej części kraju i w rejonach podgórskich oraz w północno-wschodniej Polsce tworzy na wilgotnych, eutroficznych łąkach własny zespół łąk ostrożeniowych – Cirsietum rivularis.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:23:17]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54932467. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Stanisław Włodarczyk: Botanika łąkarska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1964.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  • Marian Nowiński: Chwasty łąk i pastwisk. Warszawa: PWRiL, 1966.
  • Adam Zając, Maria Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
Przypisane cechy
ogólne roślina jadalna
ogólne chwast
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki fioletowe
barwa kwiatów płatki brązowe
barwa kwiatów płatki purpurowe
korona kwiatu i typ kwiatostanu koszyczek
kształt blaszki liście sercowate
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie bezogonkowe
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie liście pierzaste
rodzaj owoców niełupki
rodzaj owoców puch kielichowy
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
szacowana wysokość łodygi od pasa do wysokości człowieka (100 < x < 200 cm)
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec