Rannik zimowy Eranthis hyemalis

Rannik zimowy (Eranthis hyemalis (L.) Salisb.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występuje w stanie dzikim w Europie środkowej i południowo-wschodniej. W pozostałej części kontynentu jest uprawiany i dziczejący. Uprawiany jest także, choć rzadko, w Polsce i także czasem rośnie jako uciekinier z upraw (efemerofit). Nazwa rośliny pochodzi od greckich słów: er – wiosna, anthos – kwiat i łacińskiego słowa hyems – zima.

Łodyga wyrasta z niewielkiej, kulistawej bulwy podziemnej. Może osiągnąć wysokość do 15 cm, jest naga, niekiedy jest czerwono nabiegła. Nierozgałęziona, zakończona jest pojedynczym kwiatem wspartym kryzą podsadek. Liście asymilacyjne wyrastają z bulwy nad powierzchnię gruntu dopiero po przekwitnięciu. Zasychają w maju. Są długoogonkowe i osiągają do 10 cm wysokości. Blaszka liściowa ma do 5 cm średnicy i jest głęboko, dłoniasto podzielona. Kwiaty wyrastają na długich szypułkach i otoczone są tuż pod okwiatem okółkiem trzech, dłoniasto podzielonych podsadek kwiatowych o długości ok. 2 cm. Okwiat kubeczkowatego kształtu osiąga od 2 do 4 cm średnicy. Zewnętrzne listki okwiatu są jaskrawożółte i osiągają do 22 mm długości i 11 mm szerokości. Listki wewnętrznego okółka są drobne, krótsze od pręcików. U nasady listków okwiatu znajdują się miodniki. Jest ich 5–6, rzadko 3–4 i mają kształt lejkowaty. Pręciki w liczbie od kilkunastu do 38 wyrastają spiralnie wokół apokarpicznego słupkowia. Składa się ono z 3–5 jednokomorowych zalążni zwieńczonych krótkimi szyjkami i znamionami. Owoce krótkoszypułkowe mieszki osiągające ok. 15 mm długości. Zawierają nasiona o średnicy ok. 2 mm.

Biologia i występowanie


Gatunek rośnie w naturze od południowo-wschodnich krańców Francji, poprzez północne Włochy, Austrię, kraje byłej Jugosławii, Węgry, Rumunię, po Bułgarię. Bywa podawany także z Azji zachodniej (północny Irak i Turcja), ale na tamtym obszarze rośnie podobny rannik cylicyjski E. cilicicus.
Po rozprzestrzenieniu w uprawie gatunek występuje także jako zdziczały w środkowej i zachodniej części Europy. W Polsce uprawiany jest zwłaszcza w zachodniej części kraju i notowany jest jako gatunek przejściowo dziczejący (efemerofit).
W naturze gatunek występuje w żyznych i cienistych lasach liściastych. Poza naturalnym zasięgiem, w Europie Środkowej i Zachodniej, rośnie czasami dziko w zaroślach, lasach i starych parkach jako uciekinier z uprawy.
Występuje na glebach wilgotnych, próchnicznych, wymaga dużej wilgotności gleby zwłaszcza w okresie wiosennym.


Roślina ozdobna, uprawiana ze względu na swoją bardzo wczesną porę kwitnienia. Gatunek uprawiany i rozprzestrzeniany jest jako roślina ozdobna od 1570 roku. Jest to także roślina miododajna.
Ranniki sadzone są zwykle w ogrodach skalnych oraz na wiosennych rabatach. Dobrze udają się także w pojemnikach. Zalecane są także do sadzenia pod drzewami i krzewami zrzucającymi liście na zimę. Dzięki ocienieniu gleba w takich miejscach wolniej przesycha, a w okresie kwitnienia ranniki mają odpowiednią ilość światła. Rekomendowane jest sadzenie roślin w dużych grupach wraz z innymi gatunkami kwitnącymi wczesną wiosną (np. śnieżyczką przebiśnieg i śnieżnikami). Sadzone są także w parkach.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-05-18 22:46:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=56682177. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Rośliny ogrodowe. Jednoroczne i cebulowe. Warszawa: Hachette Livre, 2004, s. 264, seria: Wiedza i życie. ISBN 83-7184-368-2.
  • Eranthis hyemalis (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-10].
  • T.G. Tutin, V.H. Heywood i in.: Flora Europaea. Vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press, 1964, s. 208.
  • E.J. Salisbury. Variation in Eranthis hyemalis, Ficaria verna, and other Members of the Ranunculaceae, with Special Reference to Trimery and the Origin of the Perianth. „Annals of Botany”. 33, 129, s. 47-79, 1919. 
  • zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  • Jacek Marcinkowski: Byliny ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2002, s. 19, 207-208. ISBN 83-09-01751-0.
  • Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Jadwiga Kozłowska (tłum.). Warszawa: Bertelsmann Publishing, 1998, s. 18-19, seria: Leksykon przyrodniczy. ISBN 83-7129-756-4. (pol.)
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  • Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom I, A-J. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 344. ISBN 978-83-7506-845-0.
  • Kathy Brown: Kwiaty cebulowe na każdą porę roku. Warszawa: Murator, 2000, s. 52-53. ISBN 83-912841-8-2.
  • Krystyna Rysiak, Beata Żuraw. The biology of flowering of winter aconite (Eranthis hyemalis (L.) Salisb.). „Acta Agrobotanica”. 64, 2, s. 25-32, 2011. 
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • luty
      • marzec
    • barwa kwiatów
      • płatki żółte
    • liczba płatków
      • płatki trzy i mniej
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • do kostki (0 < x < 15 cm)
    • wygląd łodygi
      • łodyga gładka
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • mieszek
  • ogólne
    • drzewo
    • krzew
    • roślina miododajna
    • roślina ozdobna
    • roślina użytkowa
    • bylina
    • roślina pyłkodajna
    • status gatunku we florze Polski
      • efemerofit
    • geofit
    • zdziczała
    • tworzy mieszańce
  • siedlisko
    • Lasy liściaste
    • zarośla