Rannik zimowy Eranthis hyemalis

Rannik zimowy (Eranthis hyemalis (L.) Salisb.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występuje w stanie dzikim w Europie środkowej i południowo-wschodniej. W pozostałej części kontynentu jest uprawiany i dziczejący. Uprawiany jest także, choć rzadko, w Polsce i także czasem rośnie jako uciekinier z upraw (efemerofit). Nazwa rośliny pochodzi od greckich słów: er – wiosna, anthos – kwiat i łacińskiego słowa hyems – zima.

Liście asymilacyjne wyrastają z bulwy nad powierzchnię gruntu dopiero po przekwitnięciu. Zasychają w maju. Są długoogonkowe i osiągają do 10 cm wysokości. Blaszka liściowa ma do 5 cm średnicy i jest głęboko, dłoniasto podzielona. Kwiaty wyrastają na długich szypułkach i otoczone są tuż pod okwiatem okółkiem trzech, dłoniasto podzielonych podsadek kwiatowych o długości ok. 2 cm. Okwiat kubeczkowatego kształtu osiąga od 2 do 4 cm średnicy. Zewnętrzne listki okwiatu są jaskrawożółte i osiągają do 22 mm długości i 11 mm szerokości. Listki wewnętrznego okółka są drobne, krótsze od pręcików. U nasady listków okwiatu znajdują się miodniki. Jest ich 5–6, rzadko 3–4 i mają kształt lejkowaty. Pręciki w liczbie od kilkunastu do 38 wyrastają spiralnie wokół apokarpicznego słupkowia. Składa się ono z 3–5 jednokomorowych zalążni zwieńczonych krótkimi szyjkami i znamionami. Łodyga wyrasta z niewielkiej, kulistawej bulwy podziemnej. Może osiągnąć wysokość do 15 cm, jest naga, niekiedy jest czerwono nabiegła. Nierozgałęziona, zakończona jest pojedynczym kwiatem wspartym kryzą podsadek. Owoce krótkoszypułkowe mieszki osiągające ok. 15 mm długości. Zawierają nasiona o średnicy ok. 2 mm.

Biologia i występowanie


Gatunek rośnie w naturze od południowo-wschodnich krańców Francji, poprzez północne Włochy, Austrię, kraje byłej Jugosławii, Węgry, Rumunię, po Bułgarię. Bywa podawany także z Azji zachodniej (północny Irak i Turcja), ale na tamtym obszarze rośnie podobny rannik cylicyjski E. cilicicus.
Po rozprzestrzenieniu w uprawie gatunek występuje także jako zdziczały w środkowej i zachodniej części Europy. W Polsce uprawiany jest zwłaszcza w zachodniej części kraju i notowany jest jako gatunek przejściowo dziczejący (efemerofit).
W naturze gatunek występuje w żyznych i cienistych lasach liściastych. Poza naturalnym zasięgiem, w Europie Środkowej i Zachodniej, rośnie czasami dziko w zaroślach, lasach i starych parkach jako uciekinier z uprawy.
Występuje na glebach wilgotnych, próchnicznych, wymaga dużej wilgotności gleby zwłaszcza w okresie wiosennym.


Roślina ozdobna, uprawiana ze względu na swoją bardzo wczesną porę kwitnienia. Gatunek uprawiany i rozprzestrzeniany jest jako roślina ozdobna od 1570 roku. Jest to także roślina miododajna.
Ranniki sadzone są zwykle w ogrodach skalnych oraz na wiosennych rabatach. Dobrze udają się także w pojemnikach. Zalecane są także do sadzenia pod drzewami i krzewami zrzucającymi liście na zimę. Dzięki ocienieniu gleba w takich miejscach wolniej przesycha, a w okresie kwitnienia ranniki mają odpowiednią ilość światła. Rekomendowane jest sadzenie roślin w dużych grupach wraz z innymi gatunkami kwitnącymi wczesną wiosną (np. śnieżyczką przebiśnieg i śnieżnikami). Sadzone są także w parkach.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-05-18 22:46:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=56682177. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Rośliny ogrodowe. Jednoroczne i cebulowe. Warszawa: Hachette Livre, 2004, s. 264, seria: Wiedza i życie. ISBN 83-7184-368-2.
  • Eranthis hyemalis (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-10].
  • T.G. Tutin, V.H. Heywood i in.: Flora Europaea. Vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press, 1964, s. 208.
  • E.J. Salisbury. Variation in Eranthis hyemalis, Ficaria verna, and other Members of the Ranunculaceae, with Special Reference to Trimery and the Origin of the Perianth. „Annals of Botany”. 33, 129, s. 47-79, 1919. 
  • zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  • Jacek Marcinkowski: Byliny ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2002, s. 19, 207-208. ISBN 83-09-01751-0.
  • Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Jadwiga Kozłowska (tłum.). Warszawa: Bertelsmann Publishing, 1998, s. 18-19, seria: Leksykon przyrodniczy. ISBN 83-7129-756-4. (pol.)
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  • Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom I, A-J. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 344. ISBN 978-83-7506-845-0.
  • Kathy Brown: Kwiaty cebulowe na każdą porę roku. Warszawa: Murator, 2000, s. 52-53. ISBN 83-912841-8-2.
  • Krystyna Rysiak, Beata Żuraw. The biology of flowering of winter aconite (Eranthis hyemalis (L.) Salisb.). „Acta Agrobotanica”. 64, 2, s. 25-32, 2011. 
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • luty
      • marzec
    • barwa kwiatów
      • płatki żółte
    • liczba płatków
      • płatki trzy i mniej
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • do kostki (0 < x < 15 cm)
    • wygląd łodygi
      • łodyga gładka
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • mieszek
  • ogólne
    • drzewo
    • krzew
    • roślina miododajna
    • roślina ozdobna
    • roślina użytkowa
    • bylina
    • roślina pyłkodajna
    • efemerofit
    • geofit
    • zdziczała
    • tworzy mieszańce
  • siedlisko
    • Lasy liściaste
    • zarośla