Świetlik nadobny Euphrasia officinalis subsp. kerneri

Świetlik nadobny, świetlik bezostny. (Euphrasia officinalis subsp. kerneri (Wettst.) Eb.Fisch.) – podgatunek świetlika Euphrasia officinalis, rośliny należącej do rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). We florze Polski opisywany jest w randze gatunku jako Euphrasia picta Wimmer.

Liście ulistnienie naprzeciwległe. Dolne liście okrągłoklinowate, górne i przysadki okrągłojajowate lub okrągłe. Brzegi liści z 3-5 ząbkami z każdej strony. Wszystkie liście mają tępy koniec, a ząbki przysadek są tępawe lub słabo zaostrzone, nigdy jednak nie maja ości. Wszystkie liście pokryte są krótkimi szczecinkami, ale bez gruczołów. Na dolnej stronie koliste hydatody z pustym środkiem. Kwiaty grzbieciste białe lub liliowe o szerokich łatkach. Górna warga jest fioletowa, dolna ciemno prążkowana i pokryta żółtymi plamkami. Rurka korony wydłuża się podczas kwitnienia osiągając długość 10-14 mm. Szyjka słupka podczas kwitnienia jest niemal prosta. Łodyga wzniesiona, nierozgałęziona lub mało rozgałęziona. Osiąga wysokość 5-15(25) cm. Owoce torebka pokryta delikatnymi i prostymi szczecinkami.

Biologia i występowanie


Endemit tatrzański. Według słowackiego botanika Králika najbardziej podobny jest do gatunków Euphrasia tatrae i Euphrasia frigida występujących w arktycznych oraz subarktycznych regionach Europy i Ameryki Północnej. W Polsce znane jest tylko jedno stanowisko tego gatunku. Znajduje się w Tatrach na wysokości ok. 1550 m n.
p.
m., pomiędzy Morskim Okiem a Czarnym Stawem pod Rysami. W słowackich Tatrach znane są 4 stanowiska: dwa w Dolinie Cichej i dwa w jej odnodze – Dolinie Tomanowej Liptowskiej.

Roślina jednoroczna, półpasożyt zdolny do przeprowadzania fotosyntezy, a od innych roślin pobierający ssawkami wodę z solami mineralnymi. W Tatrach występuje na halach w reglu górnym i piętrze halnym. Kwitnie w sierpniu.


Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii CR (krytycznie zagrożony). Na polskiej czerwonej liście posiada kategorię EN (zagrożony).
Według kryteriów IUCN w Karpatach polskich gatunek narażony na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU). Jedyne stanowisko liczy kilkaset osobników, jednak znajduje się blisko popularnego szlaku turystycznego na Rysy i potencjalnie jest zagrożone wydeptaniem. Wskazany jest monitoring tego stanowiska.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-05 17:20:21]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52024673. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  • Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
Przypisane cechy
barwa kwiatów płatki białe
barwa kwiatów płatki fioletowe
barwa kwiatów płatki żółte
barwa kwiatów płatki liliowe
symetria kwiatu kwiat grzbiecisty
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście okrągłe
ulistnienie naprzeciwległe
rodzaj owoców torebki
powierzchnia owocu owłosiona
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
szacowana wysokość łodygi do kostki (0 < x < 15 cm)
pora kwitnienia sierpień