Jasnota różowa Lamium amplexicaule

Jasnota różowa (Lamium amplexicaule) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny jasnotowatych (dawniej nazywanej rodziną wargowych). Rodzimy obszar jej występowania to Afryka Północna, Europa i Azja, ale rozprzestrzeniła się gdzieniegdzie także w innych regionach świata. Jest rośliną pospolitą na całym terenie Polski, zarówno na niżu, jak i w niższych partiach gór. W polskiej florze jest archeofitem.

Łodyga czterokanciasta, wzniesiona, lub rozesłana, osiąga wysokość 10- 30 cm. Dołem jest naga, górą krótko owłosiona. Przy ziemi rozgałęzia się. Liście ulistnienie naprzeciwległe, liście nierówno, tępo karbowane, spodem nagie, na górnej powierzchni mają krótkie włoski. Dolne liście na ogonkach, sercowatookrągłe, górne siedzące i obejmujące na wpół łodygę, okrągłe i wcinano karbowane. Roślina nie wydziela silnej woni, czym różni się od podobnego gatunku – jasnoty purpurowej. Kwiaty bladopurpurowe, wyrastają w okółkach w kątach liści na szczycie łodygi. Mają wyraźnie grzbiecistą, dwuwargową budowę, przy czym warga górna jest ciemniejsza, dolna jest plamista. Korona kwiatu o długości do 2 cm, o rurce dużo dłuższej od kielicha, który jest trwały, zrosłodziałkowy. Rurka korony wewnątrz nie posiada włosków. Kwiaty równoczesne lub słabo przedprątne, owadopylne. Owoc rozłupnia.

Biologia i występowanie


Kwitnie od marca do października i jest rośliną miododajną. Rośnie na ugorach, polach, przydrożach, w ogrodach. Roślina ruderalna i w Europie Środkowej antropofit na stałe zadomowiony. W uprawach rolniczych jest chwastem. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Lamio-Veronicetum i Ass. Veronico-Fumarietum :.



W zielu znajdują się związki irydoidowe: lamiozyd, lamiid, hipolamiid, a także śluzy, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne. Toksyczne własności wykazuje jednakże tylko w Australii, gdzie jest gatunkiem zawleczonym. Występuje tam jej lokalna odmiana. Na jej trucizny najbardziej wrażliwe są konie. Spożyta przez nie jasnota różowa poraża zakończenia nerwów mięśni poprzecznie prążkowanych. Objawia się to drżeniem i bolesnością mięśni, chwiejnym chodem, brakiem reakcji na głos i silnym oszołomieniem. Po kilku godzinach koń kładzie się na ziemi i sztywno wypręża nogi. Po kolejnych kilku godzinach zatrucie ustępuje i koń stopniowo przez dwa – trzy tygodnie wraca do normy. Mięso świń karmionych tą rośliną szkodzi ludziom.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:27:56]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51660725. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Jan Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: PWRiL, 1982.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • marzec
      • kwiecień
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
      • wrzesień
      • październik
      • listopad
    • barwa kwiatów
      • płatki różowe
      • różowo-fioletowe
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
    • pręciki
      • pylniki fioletowe
    • kolor pyłku
      • samopylność
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście okrągłe
      • liście nerkowate
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
    • brzeg liścia
      • karbowany
    • liście przykwiatowe
      • podsadki
    • ogonek liściowy
      • długi
    • powierzchnia blaszki
      • owłosiona
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga czterokanciasta
      • łodyga gałęzista
      • łodyga owłosiona
      • łodyga gładka
      • łodyga wzniesiona
      • podnosząca się
  • ogólne
    • roślina trująca
    • roślina miododajna
    • chwast
    • roślina ruderalna
    • roślina jednoroczna
    • status gatunku we florze Polski
      • antropofit
      • archeofit
    • roślina pospolita
  • siedlisko
    • Tereny ruderalne. Siedliska antropogeniczne
    • ugory
    • gatunek charakterystyczny dla
      • (zespół) Ass. Veronico-Fumarietum officinalis (Krusem. et Vlieg. 1939) R.Tx. 1950 zespół przetacznika i dymnicy pospolitej
      • (zespół) Ass. Lamio-Veronicetum politae Kornaś 1950 zespół jasnoty i przetacznika lśniącego
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • terofit
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • jasnobrązowe
    • powierzchnia owocu
      • drobno punktowane
  • cechy korzeni
    • system korzeniowy
      • krótki
      • rozgałęziony