Jasnota różowa Lamium amplexicaule

Jasnota różowa (Lamium amplexicaule) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny jasnotowatych (dawniej nazywanej rodziną wargowych). Rodzimy obszar jej występowania to Afryka Północna, Europa i Azja, ale rozprzestrzeniła się gdzieniegdzie także w innych regionach świata. Jest rośliną pospolitą na całym terenie Polski, zarówno na niżu, jak i w niższych partiach gór. W polskiej florze jest archeofitem.

Liście ulistnienie naprzeciwległe, liście nierówno, tępo karbowane, spodem nagie, na górnej powierzchni mają krótkie włoski. Dolne liście na ogonkach, sercowatookrągłe, górne siedzące i obejmujące na wpół łodygę, okrągłe i wcinano karbowane. Roślina nie wydziela silnej woni, czym różni się od podobnego gatunku – jasnoty purpurowej. Kwiaty bladopurpurowe, wyrastają w okółkach w kątach liści na szczycie łodygi. Mają wyraźnie grzbiecistą, dwuwargową budowę, przy czym warga górna jest ciemniejsza, dolna jest plamista. Korona kwiatu o długości do 2 cm, o rurce dużo dłuższej od kielicha, który jest trwały, zrosłodziałkowy. Rurka korony wewnątrz nie posiada włosków. Kwiaty równoczesne lub słabo przedprątne, owadopylne. Łodyga czterokanciasta, wzniesiona, lub rozesłana, osiąga wysokość 10- 30 cm. Dołem jest naga, górą krótko owłosiona. Przy ziemi rozgałęzia się. Owoc rozłupnia.

Biologia i występowanie


Kwitnie od marca do października i jest rośliną miododajną. Rośnie na ugorach, polach, przydrożach, w ogrodach. Roślina ruderalna i w Europie Środkowej antropofit na stałe zadomowiony. W uprawach rolniczych jest chwastem. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Lamio-Veronicetum i Ass. Veronico-Fumarietum :.



W zielu znajdują się związki irydoidowe: lamiozyd, lamiid, hipolamiid, a także śluzy, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne. Toksyczne własności wykazuje jednakże tylko w Australii, gdzie jest gatunkiem zawleczonym. Występuje tam jej lokalna odmiana. Na jej trucizny najbardziej wrażliwe są konie. Spożyta przez nie jasnota różowa poraża zakończenia nerwów mięśni poprzecznie prążkowanych. Objawia się to drżeniem i bolesnością mięśni, chwiejnym chodem, brakiem reakcji na głos i silnym oszołomieniem. Po kilku godzinach koń kładzie się na ziemi i sztywno wypręża nogi. Po kolejnych kilku godzinach zatrucie ustępuje i koń stopniowo przez dwa – trzy tygodnie wraca do normy. Mięso świń karmionych tą rośliną szkodzi ludziom.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:27:56]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51660725. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Jan Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: PWRiL, 1982.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
ogólne roślina trująca
ogólne roślina miododajna
ogólne chwast
ogólne roślina ruderalna
forma życiowa wg Raunkiæra terofit
system korzeniowy krótki
system korzeniowy rozgałęziony
barwa kwiatów płatki różowe
barwa kwiatów różowo-fioletowe
typ kielicha dzwonkowaty
typ kielicha działki zakończone trójkątnymi ząbkami
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiaty zebrane w nibyokółkach
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiaty siedzące
pręciki pylniki fioletowe
kolor pylku samopylność
symetria kwiatu kwiat grzbiecisty
kształt blaszki liście okrągłe
kształt blaszki liście nerkowate
powierzchnia blaszki owłosiona
brzeg liścia karbowany
ogonek liściowy długi
liście przykwiatowe podsadki
liście przykwiatowe podsadki siedzące
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie bezogonkowe
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie karbowany
kolor owoców jasnobrązowe
rodzaj owoców niełupki
powierzchnia owocu drobno punktowane
wygląd łodygi łodyga czterokanciasta
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga gładka
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
wygląd łodygi podnosząca się
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia kwiecień
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
pora kwitnienia wrzesień
pora kwitnienia październik
pora kwitnienia listopad
siedlisko Tereny ruderalne. Siedliska antropogeniczne
gatunek charakterystyczny dla (zespół) Ass. Veronico-Fumarietum officinalis (Krusem. et Vlieg. 1939) R.Tx. 1950 zespół przetacznika i dymnicy pospolitej
gatunek charakterystyczny dla (zespół) Ass. Lamio-Veronicetum politae Kornaś 1950 zespół jasnoty i przetacznika lśniącego