Jasnota plamista Lamium maculatum

Jasnota plamista (Lamium maculatum L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych (dawniej nazywanej rodziną wargowych). Występuje na większości obszaru Europy i w Azji (Liban, Syria, Turcja, Kaukaz). W Polsce jest dość pospolity na całym terenie, zarówno na niżu, jak i w niższych partiach gór.

Łodyga rozgałęziająca się, wzniesiona lub podnosząca się łodyga osiąga wysokość do 60 cm. Na przekroju poprzecznym jest czterokanciasta. Jest naga, lub rzadko owłosiona, w dolnej części czerwonawa. Liście ulistnienie nakrzyżległe. Jajowate lub jajowato-trójkątne liście są delikatnie owłosione i mają brzegi grubo karbowano piłkowane. Czasami występują na ich górnej powierzchni jasne plamy. Kwiaty purpurowe, czasami zdarzają się biało ubarwione. Wyrastają pionowo w okółkach w kątach liści. Mają wyraźnie grzbiecistą, dwuwargową budowę. Warga górna ma dwie wyraźne podłużne krawędzie i jest krótkoowłosiona, warga dolna posiada ciemniejsze fioletowe plamy na środkowej klapie. Część rurki korony jest oddzielona pierścieniem włosków. Płatki korony mają dwa ząbki, pylniki są owłosione. Duże kwiaty (2-3 cm) mają długą szyjkę słupka z dwoma znamieniami, kielich trwały, zrosłodziałkowy. Pylniki brunatnoczerwone, pyłek pomarańczowy. Owoc rozłupnia zawierająca cztery jajowate, trójgraniaste rozłupki ciemnoszarego koloru, ucięte na szczycie. Siedzą na dnie trwałego, nieodpadającego kielicha.

Biologia i występowanie

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od kwietnia do października i jest rośliną miododajną. Pręciki i słupek dojrzewają równocześnie. Zapylana jest przez błonkówki. Nasiona posiadające elajosom rozsiewane są przez mrówki (myrmekochoria). Siedlisko: rośnie na przydrożach, rumowiskach, w zaroślach, w rowach, na pastwiskach. W górach rośnie aż po piętro kosówki. Roślina azotolubna, preferuje gleby zasadowe, próchniczne i dobrze przewietrzane. Ponieważ rozmnaża się przez rozłogi, często tworzy skupiska. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Aegopodion podagrariae

Jest uprawiana jako roślina ozdobna, w uprawie spotyka się również odmiany o liściach plamistych. Znajduje zastosowanie jako roślina okrywowa zarówno na stanowiskach nasłonecznionych, jak i w półcieniu i w miejscach cienistych pod drzewami. W zacienionych miejscach słabo jednak kwitnie. Wymaga gleby średnio próchnicznej.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:28:23]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51707438. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-25].
  • Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • kwiecień
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
      • wrzesień
      • październik
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
    • kielich
      • zrosłodziałkowy
    • kolor pyłku
      • pomarańczowy
      • owadopylność
    • kwiatostan
      • wierzchotkowy
        • nibyokółki
    • barwa kwiatów
      • białe
      • purpurowe
    • znamiona słupka
      • 2 znamiona
    • pręciki
      • pylniki brunatnoczerwone
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • jajowato-trójkątne
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
      • nakrzyżległe
    • brzeg liścia
      • karbowanopiłkowany
    • powierzchnia blaszki
      • delikatnie owłosiona
  • ogólne
    • roślina miododajna
    • bylina
    • roślina azotolubna
    • status gatunku we florze Polski
      • takson rodzimy lub trwale zadomowiony
    • odmiany ogrodowe
  • cechy nasion
    • rozsiewanie nasion
      • myrmekochoria
    • wielkość nasion
      • z elajosomem
  • siedlisko
    • Pastwiska
    • zarośla
    • rowy
    • przydroża
    • gatunek charakterystyczny dla
      • (związek) All. Aegopodion podagrariae R.Tx. 1967 zbiorowiska okrajkowe miejsc prześwietlonych lub półcienistych
    • rumowiska
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • hemikryptofit
    • autotrof
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • naga
      • podnosząca się
      • wzniesiona
      • rozgałęziająca się
      • czworograniasta
      • dołem czerwonawa
    • szacowana wysokość łodygi
      • do 60 cm
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • rozłupnia z rozłupkami