Tojeść rozesłana Lysimachia nummularia

Tojeść rozesłana (Lysimachia nummularia L.), zwyczajowo nazywana pieniążkiem – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny pierwiosnkowatych. Roślina występująca na większości obszaru Europy oraz w zachodniej Azji i na Kaukazie. W Polsce pospolita, spotykana na obszarze całego kraju, najczęściej na niżu i w niższych piętrach górskich.

Pokrój niewielka, przyziemna roślina okrywowa. Tworzy na ziemi kobierce o wysokości do 5 cm. Łodyga delikatna, naga, czterokanciasta, gęsto ulistniona na całej długości, wznosząca się na wysokość około 5 centymetrów. Pędy płożące zakorzeniają się w węzłach. Osiągają 60 cm długości. Liście soczyście jasnozielone, naprzeciwległe, okrągławe, tępe, czerwonawo kropkowane, całobrzegie. Ogonki krótkie lecz wyraźne. Liście są w charakterystyczny sposób ułożone w jednej płaszczyźnie z łodygą. Kwiaty promieniste do 3 cm średnicy, na krótkich szypułkach. Rosną pojedynczo lub po dwa w kątach liści. Działki kielicha sercowato-jajowate, zrosłe, dwa razy krótsze od płatków. Korona zrosłopłatkowa w kolorze cytrynowo-żółtym lub intensywnie żółtym, wewnątrz często jest czerwonawo punktowana. 1 słupek, 5 pręcików. Owoc torebka, pękająca pięcioma podłużnymi klapami.

Biologia i występowanie

Bylina, chamefit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Lubi gleby wilgotne, gliniaste, ubogie w związki mineralne. Najczęściej można ją spotkać nad brzegiem wód, w olszynach, w mokrych zaroślach, na wilgotnych polach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Agropyro-rumicion crispi. Liczba chromosomów 2n = 32,36,43,45.

Roślina ozdobna: w Polsce stosowana do obsadzania oczek wodnych. Jest także dobrą rośliną okrywową i nadaje się do ogrodów skalnych. Niektóre odmiany są uprawiane w doniczkach jako rośliny pokojowe (pędy zwisają wówczas z doniczki). Szczególnie często uprawiana jest odmiana 'Aurea' o intensywnie żółtych liściach. Roślina leczniczaSurowiec zielarski: surowcem zielarskim jest suszone ziele, stosowane czasem w postaci proszku. Zawiera saponiny, garbniki i kwas krzemowy. Działanie: napar lub proszek, ma działania: ściągające, odkażające, przeciwbiegunkowe i przeciwreumatyczne. Preparaty stosowane są przy leczeniu szkorbutu, krwawieniach wewnętrznych, biegunkach, reumatyzmie i gruźlicy. Napar z tojeści rozesłanej zmieszany z naparem z rumianku stosowany jest do leczenia trudno gojących się ran.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-03-07 02:10:27]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=62549879. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Lysimachia nummularia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-22].
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-12]  (ang.).
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • symetria kwiatu
      • promienista
    • kielich
      • zrosłodziałkowy
      • działki sercowato-jajowate
    • znamiona słupka
      • słupek jeden
    • pręciki
      • 5
    • korona
      • zrosłopłatkowa
    • cechy szypułek
      • krótkie
    • barwa kwiatów
      • cytrynowo-żółte
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście okrągłe
      • okrągławe
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
    • brzeg liścia
      • całobrzegi
    • szczyt
      • tępy
    • ogonek liściowy
      • krótki
    • kolor liścia
      • soczyście jasnozielone
      • czerwonawo kropkowane
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga pełzająca
      • łodyga czterokanciasta
      • łodyga gładka
      • naga
      • ulistniona
      • czworograniasta
    • cechy pędu
      • zakorzeniające się w węzłach
      • płożące się
    • powierzchnia łodygi
      • naga
    • szacowana wysokość łodygi
      • 5 cm
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • torebki
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina ozdobna
    • roślina użytkowa
    • bylina
    • roślina pospolita
    • Surowiec zielarski
    • roślina okrywowa
  • siedlisko
    • Brzegi wód
    • Olszyny
    • zarośla
    • gatunek charakterystyczny dla
      • (rząd) O. Trifolio fragiferae-Agrostietalia stolonifera - niskie murawy miejsc okresowo zalewanych lub podtapianych
    • wilgotne łąki i zarośla
    • cechy gleby
      • wilgotne
      • gliniaste
      • ubogie
    • wilgotne pola
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • chamefit zielny
    • autotrof