Zaraza macierzankowa Orobanche alba

Zaraza macierzankowa (Orobanche alba Stephan ex Willd.) – gatunek rośliny z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae).

Liście przekształcone w bezzieleniowe łuski, w dolnej części łodygi liczne, w górnej rzadkie. Kwiaty kwiaty grzbieciste, siedzące, bez podkwiatków. Podłużnie jajowate lub lancetowate łatki kielicha są wolne i zazwyczaj tak długie, jak rurka korony, czasami tylko nieco dłuższe. Mają 1–3 wyraźne nerwy, które po wyschnięciu brunatnieją. Korona ma kolor biały lub jasnożółty z czerwono nabiegłymi brzegami i długość 10–28 mm. Łatki na wardze dolnej są ząbkowane, na górnej odstające. Sama zaś korona jest na grzbietowej krawędzi nieco zagięta, nad wargą górną nieco załamana, a na szczycie zwrócona w górę. Górna część korony wygląda jak kropkowana, a to przez to, że pokryta jest fioletowymi lub purpurowymi gruczołkami, które często osadzone są na trzonku. Pręciki wyrastają 1–2 mm powyżej nasady korony. W dolnej części są owłosione, wyżej obficie pokryte gruczołami. Słupek jest również obficie ogruczolony, a jego znamiona mają purpurowy kolor. Łodyga wzniesiona, pojedyncza, gruba i mięsista, o wysokości 10–70 cm. Dołem zgrubiała. Jest gruczołowato owłosiona i przeważnie ma czerwonobrunatny kolor.

Biologia i występowanie


Występuje w Afryce Północnej (Algieria i Maroko), Azji Zachodniej (Afganistan, Turcja, Iran), na Kaukazie, w Turkmenistanie i Chinach (regiony Syczuan i Tybet) oraz w południowo-zachodniej, południowej, środkowej i wschodniej Europie, a także w Szwecji i na wyspach brytyjskich. W Polsce jest bardzo rzadka. Podano jej występowanie na niewielu stanowiskach na Wyżynie Małopolskiej, Wyżynie Lubelskiej, na Podkarpaciu i w Karpatach. W Karpatach występuje w Pieninach, Beskidzie Sądeckim i w Bieszczadach. W Pieninach opisano jej występowanie w Wąwozie Homole (1954 r.), pod Trzema Koronami (2001 r.) i na polanie Zaosice. W Beskidzie Sądeckim w 1962 roku została znaleziona w Żegiestowie nad doliną Popradu. Najwięcej stanowisk podano z Bieszczadów: Brzegi Górne, Bukowe Berdo, Przysłup, Halicz, Tarnica, Krzemień, Wyżniański Wierch, Beskid, Czeremcha, Połonina Caryńska, Zwór koło Bereżek, Moczarne, Szeroki Wierch. Podana została także z Kozińca w Paśmie Polańczyka i Dobrej w paśmie Chwaniowa (Góry Sanocko-Turczańskie).
Bylina, geofit. Kwitnie od maja do sierpnia. Jest rośliną bezzieleniową i, jak wszystkie zarazy, pasożytem. Jej żywicielami są rośliny z rodzaju macierzanka oraz inne z rodziny jasnotowatych, m.in. klinopodium pospolite i lebiodka pospolita. W Karpatach rośnie na suchych i słonecznych zboczach na kserotermicznych murawach, suchych łąkach i pastwiskach, na połoninach, w świetlistych zaroślach oraz w szczelinach skał i na półkach skalnych. Preferuje podłoże wapienne. W Bieszczadach rośnie po najwyższe szczyty. Liczba chromosomów 2n = 38.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:55:27]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51942030. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  • The Plant List. [dostęp 2017-03-08].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN) (ang.). [dostęp 2011-04-12].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • płatki czerwone
      • płatki fioletowe
      • płatki żółte
      • płatki brązowe
      • płatki purpurowe
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)
    • wygląd łodygi
      • łodyga owłosiona
      • łodyga wzniesiona
  • ogólne
    • krzew
    • roślina chroniona
    • bylina
    • częściowa ochrona gatunkowa
    • geofit
    • roślina bezzieleniowa
  • siedlisko
    • Pastwiska
    • łąki
    • polany
    • zarośla
    • murawy