Pietruszka zwyczajna Petroselinum crispum

Pietruszka zwyczajna (Petroselinum crispum) – gatunek rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych. Dziko rośnie na półwyspie Apenińskim i Bałkanach, w północno-zachodniej Afryce i na Wyspach Kanaryjskich. Zdziczała w całej Europie, Ameryce, Afryce, Nowej Zelandii, Australii i Japonii.

Pokrój w pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę liści i korzeń spichrzowy. W drugim roku wyrasta naga, rozgałęziona w górnej części łodyga o wysokości 50-90 cm. Liście wszystkie liście połyskujące. Odziomkowe i rosnące na dole łodygi z ogonkiem, trójkątne, potrójnie lub podwójnie pierzaste. Odcinki ogonkowe mają ząbkowaną krawędź. Liście łodygowe górne są drobniejsze, pochwiaste. Kwiaty drobne, w kolorze zielonożółtym, zebrane w baldach złożony o 10 do 20 szypułkach. Owoc podługowato jajowata rozłupnia, barwy zielonkawobrunatnej, średnicy 2,5-3 mm.

Roślina uprawna. Jest uprawiana jako warzywo (spożywany jest zarówno korzeń, jak i części zielone), a także dla olejku używanego w lecznictwie. Sztuka kulinarna. Użytkowana jest najczęściej jako składnik zup, wchodzi w skład tzw. włoszczyzny. Nać pietruszki zawiera bardzo dużo prowitaminy A. Korzystne jest także równoczesne występowanie żelaza i witaminy C. Zawiera dużo chlorofilu. Dużo związków mineralnych występuje w korzeniach, a jeszcze więcej w nasionach. Silnie pachnące liście pietruszki służą do przyprawiania wielu potraw np. do nadzień. Roślina lecznicza Surowiec zielarski: Korzeń pietruszki korzeniowej – Radix Petroselini, owoc pietruszki – Fructus Petroselini, ziele pietruszki – Herba Petroselini. Przetwór: olejek pietruszkowy – Oleum Pertroselini z liści, który stanowi niewielki procent ich masy (0,01% u pietruszki korzeniowej, 0,04% u pietruszki naciowej) w większości zawiera: apiol, mirystycynę, limonen oraz 1,3,8-p-mentatrien (każdy w ilości 10-30%), pozostałe składniki to głównie mieszanina terpenów. Olejek pietruszki korzeniowej zawiera większy procent mirystycyny. Ponadto owoce zawierają flawonoidy takie jak: apiina, luteolino-apiozylglukozyd, do 22% oleju tłustego, śladowe ilości bergaptenu, fitosterol i sole mineralne. Liście pietruszki zawierają aż 5,410 mg β-karotenu. Działanie: Jest rośliną o wielkich wartościach leczniczych. Zarówno korzenie, jak owoce pietruszki i ich przetwory zwiększają przesączanie w kłębkach nerkowych, a jednocześnie zwalniają zwrotną resorpcję w cewkach, dzięki czemu zwiększają ilość wydalanego moczu. Mają także własności antyseptyczne oraz zmniejszają napięcie mięśni gładkich jelit i dróg moczowych (działanie wiatropędne). Ponadto pobudzają w niewielkim stopniu wydzielanie śliny i soku żołądkowego, co ułatwia trawienie i przyswajanie pokarmów.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2020-02-23 00:19:41]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=58822560. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001. [dostęp 2010-05-01].
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  • Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  • Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 504-505. ISBN 978-83-200-5311-1.
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)
      • 50-90 cm
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
      • naga
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina jadalna
    • roślina użytkowa
    • roślina uprawiana
    • Surowiec zielarski
    • zdziczała
    • warzywo
    • roślina dwuletnia
    • roślina olejkodajna
  • cechy liści
    • brzeg liścia
      • ząbkowany
    • kształt blaszki
      • liście trójkątne
    • nerwacja
      • pierzaste
    • ogonek liściowy
      • liście siedzące
      • obecny
    • szczególne formy liści
      • liść obejmujący
      • rozeta liści
    • powierzchnia blaszki
      • połyskująca
    • typ liści
      • 2-3 pierzasto-złożony
  • cechy korzeni
    • system korzeniowy
      • palowy
      • korzenie spichrzowe
      • z olejkami eterycznymi
  • cechy kwiatów
    • barwa kwiatów
      • żółtozielone
    • kwiatostan
      • groniasty
        • złożony
          • baldach złożony
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • rozłupnia z rozłupkami
    • kolor owoców
      • zielonkawo-brunatne