Tłustosz alpejski Pinguicula alpina

Tłustosz alpejski (Pinguicula alpina L.) – gatunek rośliny należący do rodziny pływaczowatych. Występuje w Azji Środkowej (Himalaje, Wyżyna Tybetańska i północna Mongolia) i Północnej (w obrębie koła podbiegunowego i jego sąsiedztwa), w północnej części Półwyspu Skandynawskiego, na Islandii i w górach Europy (Alpy, Jura, Pireneje, Karpaty). W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach.

Łodyga wzniesiony, nie rozgałęziający się, ogruczolony głąbik o wysokości 5–15 cm. Głąbik wyrasta pod koniec maja i na jego szczycie znajduje się zawsze jeden tylko kwiat. Liście wyłącznie w przyziemnej różyczce. Zwykle mają podwinięte brzegi, są siedzące, kruche i soczyste, jasnozielonego koloru. Są całobrzegie, mają jajowatopodługowaty kształt i wydzielają kleistą ciecz. Kwiaty pojedynczy kwiat grzbiecisty o dwuwargowym kielichu z 5 nierównej długości łatkami. Obydwie wargi kielicha są wcięte do ¼ długości. Śnieżnobiałej barwy i również dwuwargowa korona o długości 10–20 mm jest 5-ząbkowa. Środkowa klapa na jej dolnej wardze jest ucięta i posiada bardzo charakterystyczne trzy żółte plamki. Obydwie wargi korony z tyłu zrośnięte są jasnobrunatną lub zielonkawą, krótką i grubą ostrogę (4–5 razy krótsza od pozostałej części korony). Wewnątrz korony pojedynczy słupek z dwoma szerokimi znamionami oraz dwa pręciki. Owoc podłużna torebka z dzióbkiem, zawierająca drobne, okrągłe, ciemnej barwy nasiona. Torebka ma długość ok. dwukrotnie większą od szerokości.

Biologia i występowanie

Rozwój: bylina. Kwitnie od maja do sierpnia. Jest przedstawicielem nielicznych w Polsce roślin owadożernych. Liście tłustosza posiadają dwa rodzaje gruczołów: osadzone na trzonkach gruczoły wydzielające kleistą substancję, do której przylepiają się siadające na nich nieduże owady, oraz gruczoły osadzone na blaszce liścia wydzielające enzymy trawienne. Kiedy owad przykleja się, liście powoli zaginają się do środka, a enzymy trawią ciało owada. Strawione składniki wchłaniane są przez liść, który po kilku dniach powoli rozprostowuje się. Roślina normalnie przeprowadza fotosyntezę i jest w pełni autotroficzna. Owadożerność umożliwia jej jedynie uzupełnianie azotu, którego zwykle brakuje na ubogich glebach, na których rośnie. Siedlisko: porasta wilgotne szczeliny skalne, świetliste zarośla, brzegi potoków, młaki. Preferuje podłoże wapienne, ale choć rzadziej, występuje również na granicie. W Tatrach sięga aż do 2000 m n.p.m. (piętro alpejskie), jednak główny obszar występowania to regiel górny i piętro kosówki.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2023-03-12 00:20:29]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=69795895. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
    • znamiona słupka
      • dwudzielne
      • słupek jeden
    • pręciki
      • 2
    • okwiat
      • podwójny (zróżnicowany na kielich i koronę)
    • kielich
      • grzbiecisty
    • barwa kwiatów
      • śnieżnobiałe
      • trzy żółte plamki
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • do kostki (0 < x < 15 cm)
    • wygląd łodygi
      • głąbik
      • ogruczolona
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • torebki
  • ogólne
    • roślina chroniona
    • bylina
    • ścisła ochrona gatunkowa
    • status gatunku we florze Polski
      • takson rodzimy lub trwale zadomowiony
    • roślina owadożerna
  • cechy liści
    • brzeg liścia
      • całobrzegi
      • podwinięty
    • kolor liścia
      • jasnozielone
    • kształt blaszki
      • podłużnie jajowate
      • soczyste
      • kruche
      • ogruczolone
    • ogonek liściowy
      • liście siedzące
    • szczególne formy liści
      • rozeta liści
  • siedlisko
    • Regiel górny
    • Piętro kosodrzewiny
    • piętro alpejskie i subniwalne
    • skały granitowe
    • Tatry
    • skały wapienne
    • wilgotne szczeliny skalne
    • świetliste zarośla
    • brzegi potoków
    • młaki
    • piętro alpejskie
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • hemikryptofit
    • autotrof
  • cechy nasion
    • kolor nasion
      • ciemne
    • wielkość nasion
      • okrągłe

 
 
Mapa występowania
Źródło: The Global Biodiversity Information Facility i Użytkownicy atlasu.