Robinia akacjowa Robinia pseudoacacia

Robinia akacjowa, grochodrzew akacjowy, robinia biała (Robinia pseudoacacia L.) – gatunek drzew należący do rodziny bobowatych. Pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej, ale został szeroko rozprzestrzeniony i zaaklimatyzowany na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. W rodzimym zasięgu jest krótkotrwałym gatunkiem pionierskim rosnącym w leśnych lukach. Na innych kontynentach, gatunek ten jest znacznie bardziej trwały dzięki uwolnieniu od licznych patogenów. Początkowo, w XVII wieku, rozprzestrzeniany był jako roślina ozdobna. Z czasem wzrosło jego znaczenie użytkowe – zaczął być ceniony jako źródło drewna, roślina miododajna, lecznicza, a ze względu na małe wymagania i silne rozrastanie się wegetatywne – sadzony jest na gruntach zdegradowanych dla ich ochrony przed erozją. Po dwóch wiekach wykorzystywania i promowania gatunku, rozwoju jego akceptacji, włącznie z wychwalaniem przez artystów, w połowie XX zaczęto zdawać sobie sprawę z jego wad. Ponieważ jest bardzo ekspansywny i trudny w zwalczaniu oraz ma negatywny wpływ na środowisko – przekształca glebę, ogranicza zróżnicowanie gatunkowe – zaliczany jest współcześnie do najbardziej problematycznych gatunków inwazyjnych. W Europie zaleca się bezwzględne zwalczanie tego gatunku na obszarach przyrodniczo cennych. W Polsce nie powinien być sadzony w pobliżu lasów, wydm i dolin, w otwartym krajobrazie, na obszarach chronionych i w ich otulinie. Drzewo potocznie nazywane jest także „akacją”, co jest mylące, ponieważ jest to nazwa odrębnego rodzaju drzew.

Korzenie początkowo tworzy silny korzeń palowy, potem silnie rozrastają się korzenie boczne. System korzeniowy jest bardzo rozległy i zwykle dość płytki – sięga na odległość ok. 15 m od pnia (maksymalnie do 1,5-krotnej wysokości drzewa) i na głębokość 4 m, ale w miejscach suchych korzenie sięgają głęboko – do ponad 7 m. Z korzeni bardzo łatwo powstają liczne odrosty. Pokrój drzewo dorastające zwykle do 25 m wysokości (osiąga najbardziej okazałe rozmiary w obrębie rodzaju). Rosnąc pojedynczo przeważnie nie przekracza 20 m (najczęściej 12–18 m), natomiast w drzewostanach może sięgać nawet do 30 m. Pojedyncze, najwyższe okazy na Węgrzech osiągnęły 35 m, w Polsce 34 m, w Niemczech 33 m wysokości, w USA 29 m. Rekordzistą jest drzewo z Francji o wysokości 39 m. Pień zwykle pochylony, czasem zygzakowaty, pokryty zgrubieniami i naroślami, u drzew rosnących w zwarciu i u odmian uprawnych też prosty, zwykle o średnicy do 1–1,5 m. W Polsce najgrubsza robinia akacjowa na gruntach w zarządzie Lasów Państwowych rośnie w miejscowości Łęgowo w gminie Sulechów – ma 507 cm obwodu i 20 metrów wysokości. Pień robinii jest zwykle krótki i rozwidla się na wiele konarów o podobnej wielkości. Gałęzie są wzniesione, często skręcają się i krzywią, odgałęzienia dalszego rzędu odstają lub lekko zwieszają, część gałązek w obrębie korony często zasycha. Korona drzewa jest luźna i nieregularna, owalna, najszersza w górze, do parasolowatej. Najszersza jest w przypadku drzew wolno rosnących, smukła w przypadku drzew rosnących w zwarciu. Zwykle osiąga ok. 6–10,5 m średnicy. Pędy młode są przeważnie nagie lub słabo owłosione, czasem nieco graniaste do bruzdowanych, najpierw oliwkowozielone, potem czerwonawobrązowe do ciemnoczerwonych. Na silniej rosnących pędach, u młodych roślin i w dolnej części korony starych, u nasady liści i pąków rozwijają się parami silne, ostre ciernie (przekształcone przylistki) osiągające od 5 do 15 mm długości. Nad nimi znajdują się drobne, zagłębione w pędzie pąki, pozbawione łusek pąkowych. Na młodych drzewach i gałęziach kora jest gładka i brązowawa, z wiekiem staje się coraz bardziej spękana, z głębokimi bruzdami, szarobrązowa, bardzo gruba. Liście ulistnienie skrętoległe. Liście nieparzysto pierzastozłożone z 7–25 (zwykle 9–15) listków eliptycznych lub jajowatych, o zaokrąglonych obu końcach, na wierzchołku nieco wycięte i tu z małym kończykiem. Listki osiągają od 3 do 4,5 cm, wyjątkowo do 6 cm długości, a całe liście zazwyczaj od 15 do 36 cm. Blaszki są nagie (tylko krótko za młodu owłosione), na górnej stronie są żywozielone lub niebieskawozielone, na spodniej zaś szaro- lub sinozielone. Jesienią przebarwiają się na żółto lub pozostają zielone. Listki wykonują ruchy fotonastyczne w zależności od warunków świetlnych – w świetle rozproszonym są rozpostarte, w silnym oświetleniu słonecznym stulają się ku górze, a w mroku opadają ku dołowi. W górnej części korony przylistki nie przekształcają się w ciernie – są drobne i szybko odpadają. Kwiaty motylkowe, zebrane są po 15–25 w zwisające grona długości 10–20 cm, wyrastające w kątach liści. Kwiaty rozwijają się na szypułkach długości 7–8 mm, wspartych szybko odpadającymi przysadkami. Początkowo są wzniesione, później zwisają. Kielich osiąga 7–9 mm długości, jest dzwonkowaty, zwieńczony 5 trójkątnymi lub jajowato-trójkątnymi ząbkami. Jest przylegająco owłosiony, żółtawy. Korona kwiatu biała, rzadziej kremowa z żółtą plamką na żagielku. Żagielek jest zaokrąglony, na szczycie nieco zatokowo wycięty, osiąga 1,6 cm wysokości i 1,9 cm szerokości. Cały kwiat osiąga do 2–2,5 cm długości. Wewnątrz korony znajduje się 10 pręcików, z których 9 jest zrośniętych, 1 pręcik jest wolny (naprzeciwległy względem żagielka). Zalążnia rozwija się na trzonku, z 18–22 zalążkami, jest równowąska, długości 1,2 cm, naga, zwieńczona długo zaostrzoną szyjką słupka o długości 8 mm, w górze wygiętą i szczotkowato owłosioną, ze szczytowym, główkowatym znamieniem. Owoce nagie, gładkie, spłaszczone i równowąskie strąki barwy ciemnobrunatnej (wewnątrz są jasne, jedwabisto połyskujące). W gronach dojrzewa ich po kilka i zwisają długo zachowując się na drzewie. Osiągają od 5 do 12 cm długości i od 1 do 1,3 cm szerokości. Osadzone są w trwałym kielichu. Zawierają od 2 do 15 (najczęściej od 3 do 10) brązowawych lub ciemnobrązowych (czasem też oliwkowozielonych), często nakrapianych, nieco błyszczących nasion o nerkowatym kształcie, długości 5–6 mm i szerokości 3 mm.

Biologia i występowanie

Robinia akacjowa pierwotnie rosła w Ameryce Północnej na dwóch obszarach rozdzielonych dysjunkcją – we wschodniej części USA w południowych Appalachach (od środkowej Pensylwanii po północną Georgię) oraz na położonych w środkowej części tego kraju Wyżynie Ozark i Górach Ouachita na terenie stanów: Arkansas, Missouri i Oklahoma. Początkowo jako roślina ozdobna, a później także z różnych względów użytkowych gatunek został szeroko rozprzestrzeniony poza swój pierwotny zasięg. Powtarzana w różnych publikacjach informacja o introdukcji gatunku do Europy już w 1601 roku jest wskazywana jako błędna, ponieważ robinia nie została wykazana przez Jeana Robina (uznawanego za pierwszego jej hodowcę w Europie) na liście uprawianych roślin jeszcze w 1623. Przyjmuje się więc, że ten ogrodnik francuskiego króla Henryka IV, a następnie Ludwika XIII, otrzymał nasiona robinii po tej dacie (na pewno zaś przed 1635, kiedy to gatunek został już podany z Paryża). Robin uprawiał robinię w ogrodzie, który znajdował się w miejscu współczesnego Place Dauphine. Syn Jeana, Vespasien Robin (1579–1662), jeden z ukorzenionych odrostów posadził na Skwerze René-Viviani, gdzie okaz ten rośnie do dziś jako najstarsze drzewo Paryża. Niezależnie od introdukcji do Francji nasiona robinii pochodzące z rejonu Appalachów w Wirginii przesłane zostały przez angielskiego botanika i podróżnika, Johna Tradescanta (starszego) (1570–1638) do Londynu, gdzie uprawiane były w jego kolekcji w Lambeth w 1634. W ciągu XVII wieku gatunek został rozprzestrzeniony w Europie – do Lejdy (Holandia) trafił w 1641, do Padwy we Włoszech w 1662, do Berlina w 1672, a do Uppsali w Szwecji w 1685. Drzewo rozprzestrzeniane było początkowo jako ozdobne. W końcu XVIII i w XIX wieku było promowane (zwłaszcza w Niemczech) do upraw o charakterze leśnym w celach użytkowych (w celu produkcji drewna i przeciwdziałania erozji). Na ziemiach polskich gatunek znany jest co najmniej od 1806 (wówczas udokumentowany został w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego), ewentualnie od 1760 w Wielkopolsce. We florze Polski jest zadomowionym i inwazyjnym antropofitem. Uznawany jest za gatunek inwazyjny w skali całego kraju o najwyższej klasie inwazyjności, ale przynajmniej jeszcze na przełomie XX i XXI był rzadki w Karpatach, na Pomorzu Środkowym, w województwie podlaskim i warmińsko-mazurskim. Jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem obcym w parkach narodowych i krajobrazowych – występuje w ok. 94% obiektów tego typu w Polsce. Robinia akacjowa została rozpowszechniona na wszystkich kontynentach w strefach umiarkowanych – w całej Europie, we wszystkich stanach USA (z wyjątkiem Alaski), w Kanadzie (poza jej północną częścią), w Azji, Australii, na Nowej Zelandii, Reunionie, w południowej Afryce i Ameryce Południowej. Globalne ocieplenie skutkować ma poszerzaniem areału występowania tego gatunku. Pierwsze doniesienia o spontanicznym rozprzestrzenianiu się gatunku poza naturalnym zasięgiem pochodzą z 1888 z Wielkiej Brytanii. Ze skali inwazyjności i problematyczności robinii zaczęto zdawać sobie sprawę dopiero około połowy XX wieku. Zaczął być uznawany za jeden z najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie – trafił na listę 40 najbardziej inwazyjnych gatunków drzewiastych, 26 najbardziej szkodliwie wpływających na środowisko gatunków obcych w Europie, wymieniany jest wśród najbardziej inwazyjnych i problematycznych w światowych bazach danych o gatunkach inwazyjnych i na krajowych czarnych listach. Odmiany ozdobne robinii w Polsce są raczej rzadko spotykane z wyjątkiem odmiany kulistej lub podobnej do niej odmiany Bessona rosnących czasem w niektórych miastach. Za szczególnie wartościową i polecaną odmianę uchodzi ‘Rozynskiana’. Na obszarach intensywnych upraw robinii (zwłaszcza w Korei Południowej i na Węgrzech) prowadzona jest intensywna hodowla tego gatunku, której efektem są odmiany użytkowe o zwiększonej miąższości drewna, odporności na patogeny i wydajności miodowej. W dawnym Związku Radzieckim wyhodowano odmiany bardziej mrozoodporne. Do zastosowań w pszczelarstwie preferowane są też drzewa później kwitnące, dające większą pewność, że w czasie kwitnienia pogoda będzie odpowiednia do zbioru nektaru. W produkcji drzewnej sadzone są odmiany i ekotypy wyróżniające się prostym pniem. Wykaz odmian ozdobnych ‘Aurea’ – odmiana złocista – liście żółte, ale w ciągu lata stają się żółtozielone, czasem całkiem zielone, drzewa słabo rosnące. Odkryta została w Niemczech w roku 1859. Wypierana przez silniej wybarwioną ‘Frisia’. ‘Bessoniana’ – odmiana Bessona – podobna do ‘Umbraculifera’ – o koronie kulistawej, ale silniej rosnąca, korona większa, luźniejsza i zwykle nieco jajowata. Pędy pozbawione są cierni. Starsze okazy czasem zakwitają i czynią to wówczas obficie. ‘Frisia’ – liście przez cały okres wegetacji koloru złocistożółtego. Pędy i ciernie kontrastująco ciemnoczerwone. Odkryta w Holandii w 1935 roku. ‘Karolina Zamoyska’ – odmiana pstrolistna o liściach wiosną jasnozielonych z żółtymi plamami, a latem zielonych z białymi plamami, przy czym pstrolistność bywa zmienna w różnych latach. Odmiana uzyskana została w szkółkach w Podzamczu przez Feliksa Rożyńskiego, nazwana na część córki właściciela szkółek – Andrzeja Zamoyskiego. Znalazła się w ofercie handlowej od 1903 roku, ale po II wojnie światowej zaginęła. Drzewo tej odmiany odnaleziono w 1981 w Żbikowie i po namnożeniu kultywar ten ponownie trafił do oferty handlowej w 2007. ‘Lace Lady’ (Twisty Baby®) – karłowa odmiana (w pojemnikach do 1,5 m, w gruncie do 6 m) o bardzo silnie skręconych pędach i niemal pozbawiona cierni. Odkryta w Nowej Zelandii. ‘Lombarts’ – odmiana Lombartsa – bardzo wolno rosnąca (30-letnie okazy osiągają 3,5 m) o koronie bardzo gęstej, piramidalno-kulistej. Znaleziona w Holandii. ‘Microphylla’ (≡ f. angustifolia, f. elegantissima) – odmiana drobnolistna – drzewo o koronie i pędach delikatniejszych niż u typu, z listkami wąskimi i krótszymi (do 1,5 cm długości); przy czym w obrębie korony nierzadko wyrastają także pędy o budowie i ulistnieniu typowym dla gatunku. ‘Monophylla Fastigiata’ – odmiana jednolistkowa, wyniosła – podobnie jak ‘Unifolia’ liście przeważnie tylko z jednym, dużym listkiem końcowym. Odmiana o koronie wąskiej i wyniosłej. ‘Myrtifolia’ – odmiana karłowa, osiągająca do 4 m wysokości, o koronie kulistej do parasolowatej, wyróżniająca się cienkimi pędami i drobniejszymi liśćmi i listkami niż u typu. Opisana w Niemczech w roku 1869. ‘Pendulifolia’ – odmiana zwisłolistna – liście zwisające, poza tym dłuższe i z większymi listkami niż typowe. ‘Pyramidalis’ (≡ f. fastigiata) – odmiana kolumnowa – konary i gałęzie wzniesione, w efekcie korona zwarta i wąska, podobna do topoli włoskiej. Pędy pozbawione cierni lub z rzadka uzbrojone. ‘Rozynskiana’ – odmiana Różyńskiego – drzewo silnie rosnące, o gałęziach szeroko rozpostartych lub przewisających. Liście zwisają, są długie do 50 cm, z bardzo licznymi listkami osiągającymi do 8 cm długości. Kwiaty pojawiają się wcześniej niż u typu i zebrane są w dłuższe grona. Kwitnienie jest bardzo obfite. Odmiana uzyskana w szkółkach Andrzeja Zamoyskiego w Podzamczu przez Feliksa Rożyńskiego w 1896. ‘Semperflorens’ – odmiana powtarzająca – drzewo silnie rosnące, mniej cierniste niż forma typowa, wyróżnia się regularnie powtarzanym kwitnieniem w sierpniu i wrześniu, aczkolwiek mniej intensywnym niż te z końca wiosny. ‘Tortuosa’ – odmiana pogięta – młode pędy poskręcane, starsze powyginane. Rośnie silnie, ale kwitnie słabo. ‘Umbraculifera’ – odmiana kulista – drzewa o niewielkich, bardzo gęstych koronach, za młodu kulistych, z wiekiem coraz bardziej parasolowatych i wyszczerbionych (z powodu kruchości pędów). Rośliny te na gęsto rosnących pędach nie mają cierni, nie zawiązują też kwiatów. Rosną bardzo wolno i zwykle są szczepione i prowadzone w formie piennej. Regularność kształtu korony dodatkowo wzmacniana bywa jej strzyżeniem. Odmiana bardzo popularna w miastach, zwłaszcza na wąskich ulicach i dziedzińcach. ‘Unifolia’ (≡ f. monophylla, f. heterophylla) – odmiana jednolistna – liście z silnie powiększonym listkiem końcowym, pozbawione innych listków lub z pojedynczymi parami mniejszych listków. Pędy pozbawione są cierni.



W kwiatach i liściach robinii stwierdzono obecność glikozydów flawonoidowych z takimi aglikonami jak: robinina, syryngina, akacyina, kempferol, a także olejku eterycznego (z farnezolem i linalolem), tanin, węglowodanów, kwasów organicznych. Dużą zawartością tanin (2–7%) cechuje się kora. Drewno robinii składa się w 50,1% z celulozy i 20,6% z ligniny.

Właściwości toksyczne
Roślina jest trująca, przy czym zawartość trujących związków w różnych organach rośliny jest bardzo zmienna, najwięcej jest ich w korowinie i nasionach, w mniejszym stopniu trujące są młode pędy, liście, owoce i korzenie, a wcale nie są trujące kwiaty. Za działanie toksyczne odpowiadają: białko robina będąca toksalbuminą oraz saponiny. Objawami zatrucia są mdłości, wymioty, bóle brzucha, wzdęcia, gorączka, zaburzenia widzenia, hemoliza i niewydolność nerek. Objawy zatrucia mogą wystąpić po dłuższym czasie, nawet po kilku dniach od spożycia rośliny. Wśród pracowników wykonujących wycinki drzew i pracujących przy obróbce kory robinii dochodziło do reakcji uczuleniowych, rzadko alergie wywołuje kontakt z drewnem robinii. Do zwierząt szczególnie wrażliwych za zatrucie robinią należą konie (zatrucie następuje po zjedzeniu 200 g kory), muły i kury domowe. Specyficznym objawem zatrucia koni jest „porcelanowo-zielony język i niemiła woń z pyska”, poza tym pobudzenie, skurcze mięśni, drgawki, wydalanie moczu, chwiejny chód, w końcu porażenie i śmierć. Mało wrażliwe na toksyny robinii są przeżuwacze i wiele dziko występujących gatunków.

W wielu krajach walory użytkowe i ozdobne robinii spowodowały, że jest ona postrzegana jako cenny i już zadomowiony element miejscowego krajobrazu. Sadzona bywa jako charakterystyczne drzewo na skrzyżowaniach dróg, przy kapliczkach, na cmentarzach. Na Węgrzech drzewo ma nieoficjalny status „drzewa narodowego”. W wielu krajach liczne drzewa robinii ze względu na wiek, walory historyczne lub kulturowe objęte są ochroną indywidualną np. w formie pomników przyrody (w Polsce było ich 112 na początku 2021 roku). Mimo relatywnie krótkiej obecności tego drzewa w Europie, robinia zdołała wejść do kultury ludowej. Wykorzystywana była do wróżenia o urodzaju (jej silne kwitnienie miało zwiastować urodzaj grochu, małe strączki zwiastować miały słabe zbiory). Liście i ich listki wykorzystywane są przy wróżeniu/zabawie Kocha, nie kocha.... Na cmentarzach sadzona była jako drzewo cierniste wzdłuż wewnętrznych granic w celu uniemożliwienia przechodzenia duchom zmarłych do świata żywych. W ruchu masońskim liść robinii symbolizuje nieśmiertelność, stąd składany był na grobach. To charakterystyczne drzewo, zwłaszcza w porze kwitnienia, wielokrotnie było inspiracją dla artystów, pojawia się w licznych wierszach, pieśniach i powieściach. Znamienny jest przy tym fakt, że przynajmniej w polskiej poezji gatunek ten występuje niemal wyłącznie pod nazwą „akacji”, co tłumaczone jest „wrażliwością na urodę słów”, nie pozwalającej poetom użyć takich określeń jak grochodrzew, ostostręczyna czy robinia. Julian Tuwim pisał o silnie pachnących kwiatach w wierszu Akacje: Pod takim samym tytułem wiersz napisała także Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (tomik Surowy jedwab, 1932): Józef Czechowicz napisał m.in. Plan akacji (Arkusz poetycki 3, 1938)

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-09-12 00:17:05]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=64517494. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Jakub Tomanek: Botanika leśna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970, s. 331–332.
  • Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom VIII. Władysław Szafer, Bogumił Pawłowski (red.). Warszawa: PAN, PWN, 1959, s. 92–93.
  • Artur Obidziński, Beata Woziwoda: Robinia akacjowa Robinia pseudoacacia L.. W: Metody zwalczania obcych gatunków roślin występujących na terenie Puszczy Kampinoskiej. Artur Obidziński, Ewa Kołaczkowska, Anna Otręba (red.). Kampinoski Park Narodowy, 2016, s. 106–120.
  • Silvia Poblador, Anna Lupon, Eugènia Martí, Francesc Sabater, Santiago Sabaté & Susana Bernal. The influence of the invasive alien nitrogen-fixing Robinia pseudoacacia L. on soil nitrogen availability in a mixed Mediterranean riparian forest. „European Journal of Forest Research”. 138, s. 1083–1093, 2019. 
  • Haibin Liang, Yayong Xue, Zongshan Li, Shuai Wang, Xing Wu, Guangyao Gao, Guohua Liu, Bojie Fu. Soil moisture decline following the plantation of Robinia pseudoacacia forests: Evidence from the Loess Plateau. „Forest Ecology and Management”. 412, s. 62–69, 2018. DOI: 10.1016/j.foreco.2018.01.041. 
  • Wszyscy zbieramy zioła. Warszawa: Herbapol, Wydawnictwa Akcydensowe, 1983, s. 110–111.
  • Stone Katharine R: Robinia pseudoacacia. W: Fire Effects Information System (FEIS) [on-line]. U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory, 2009. [dostęp 2021-01-08].
  • Wojciech Gil, Stanisław Kinelski: Nasiona i siewki drzew. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2015, s. 139–142. ISBN 978-83-7763-337-3.
  • Janusz Hereźniak: Amerykańskie drzewa i krzewy na ziemiach polskich. W: Rośliny pochodzenia amerykańskiego zadomowione w Polsce. Maria Ławrynowicz i A. Urszula Warcholińska (red. nacz.). Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1992.
  • I. Kleinbauer, S. Dullinger, J. Peterseil, F. Essl. Climate change might drive the invasive tree Robinia pseudacacia into nature reserves and endangered habitats. „Biological Conservation”. 143, 2, s. 382–390, 2010. DOI: 10.1016/j.biocon.2009.10.024. 
  • Jakub Smyk. Robinia akacjowa – zagrożenie dla lasów czy niewykorzystany potencjał?. „Las Polski”. 15–16, 2019. 
  • Helmut Pirc: Drzewa od A do Z. Warszawa: Klub dla Ciebie, 2006, s. 173–175. ISBN 978-83-7404-323-6.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Józef Czechowicz: Plan akacji. W: Arkusz poetycki 3 [on-line]. 1938. [dostęp 2021-01-10].
  • Wielka encyklopedia. Drzewa i krzewy. Reichholf Josef H., Steinbach Gunter (red.). Warszawa: Muza SA, 1995, s. 135. ISBN 83-7079-440-8.
  • Flora and Vegetation of the Czech Republic. Milan Chytrý, Jirí Danihelka, Zdenek Kaplan, Petr Pyšek (red.). Springer, 2017, s. 244, seria: Plant and Vegetation. ISBN 978-3-319-63180-6.
  • Bronisław Szmit, Wiesław Gawryś: Robinia pseudoacacia ‘Myrtifolia’. EncyklopediaDrzew.pl. [dostęp 2021-01-10].
  • F.M. Muller: Seedling of the north-western European lowland. The Hague: Dr W. Junk B.V. Publishers, 1978, s. 146.
  • Wesley Greene: Black Locust: The Tree on Which the US Was Built. LiveScience, 2015. [dostęp 2021-01-20].
  • Stebler Th: Robinia pseudoacacia. W: Pollen-Wiki [on-line].
  • S. Montecchiari, G. Tesei, M. Allegrezza. Effects of Robinia pseudoacacia coverage on diversity and environmental conditions of central-northern Italian Quercus pubescens sub-mediterranean forests (habitat code 91aa*): a threshold assessment. „Annali di Botanica”. 10, 2020. DOI: 10.13133/2239-3129/16447. 
  • Sitzia i inni, Robinia pseudoacacia in Europe: distribution, habitat, usage and threats, [w:] San-Miguel-Ayanz i inni, European Atlas of Forest Tree Species, Luxembourg: Off. EU, 2016 .
  • Kazimierz Zajączkowski, Tomasz Wojda. Robinia akacjowa Robinia pseudoacacia L. w gospodarczej uprawie plantacyjnej. „Studia i Materiały CEPL w Rogowie”. 33, 4, s. 130–135, 2012. 
  • J. C. Huntley: Robinia pseudoacacia L. Black Locust. W: Silvics of North America, vol. 2. Hardwoods (eds R.M. Burns & B.H. Honkala). Agriculture Handbook 654 [on-line]. US Department of Agriculture, Washington DC, USA, 1990. s. 755–761. [dostęp 2021-01-07].
  • Arne Cierjacks, Ingo Kowarik, Jasmin Joshi, Stefan Hempel, Michael Ristow, Moritz von der Lippe, Ewald Weber. Biological Flora of the British Isles: Robinia pseudoacacia. „Journal of Ecology”. 273, s. 1623–1640, 2017. DOI: 10.1111/1365-2745.12162. 
  • Marian Rejewski: Pochodzenie łacińskich nazw roślin polskich. Warszawa: 1996, s. 129, 136. ISBN 83-05-12868-7.
  • Steve Gabriel: Black Locust: A Tree with Many Uses. W: Cornell Small Farms Program [on-line]. Cornell, 2018. [dostęp 2021-01-20].
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-22].
  • Szymon Łukasiewicz: Drzewa i krzewy polecane do obsadzeń ulicznych w miastach. W: Rośliny do zadań specjalnych. Monika Edyta Drozdek (red.). Sulechów, Kalsk: Oficyna Wydawnicza Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie, 2011, s. 322.
  • Bronisław Szmit, Wiesław Gawryś: Robinia pseudoacacia ‘Karolina Zamoyska’. EncyklopediaDrzew.pl. [dostęp 2021-01-10].
  • John Cushnie: Jak przycinać rośliny. Warszawa: Buchmann, 2008, s. 239. ISBN 978-1-85626-738-0.
  • Ludwika Wajda-Adamczykowa: Polskie nazwy drzew. Wrocław, Warszawa, Kraków i in.: Polska Akademia Nauk, 1989, s. 59–60, seria: Prace Językoznawcze 121.
  • Robinia ‘Purple Robe’. W: Gardening Help [on-line]. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2021-01-09].
  • Robinia akacjowa (Robinia biała, Grochodrzew) – Robinia pseudoacacia. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-01-14].
  • Jakub Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985, s. 148. ISBN 83-09-00682-9.
  • Jaromir Pokorny: Drzewa znane i mniej znane. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1992, s. 118. ISBN 83-7066-379-6.
  • Oimahmad Rahmonov, Tomasz Parusel. Wpływ opadu roślinnego robinii akacjowej Robinia pseudoacacia L. na proces rozwoju gleby na obszarach zdegradowanych. „Studia i Materiały CEPL w Rogowie”. 33, 4, s. 81–92, 2012. 
  • Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 371–372. ISBN 83-01-13434-8.
  • Stanisław Bellon, Jerzy Tumiłowicz, Stanisław Król: Obce gatunki drzew w gospodarstwie leśnym. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1977, s. 246–247.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland – a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 1995, s. 159. ISBN 83-85444-83-1.
  • Owen Johnson, More David: Drzewa. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 354, seria: Przewodnik Collinsa. ISBN 978-83-7073-643-9.
  • Władysław Matuszkiewicz, Piotr Sikorski, Wojciech Szwed, Marek Wierzba: Zbiorowiska roślinne Polski. Lasy i zarośla. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2013, s. 255, 260. ISBN 978-83-01-17064-6.
  • Burkhard Bohne, Peter Dietze: Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących. Warszawa: Bellona, Spółka Akcyjna, 2008. ISBN 978-83-11-11088-5.
  • Xavier Paul Bouteiller, Cindy Frédérique Verdu, Emmi Aikio, Paul Bloese, Kasso Dainou, Adline Delcamp, Olivier De Thier, Erwan Guichoux, Coralie Mengal, Arnaud Monty, Marion Pucheu, Marcela van Loo, Annabel Josée Porté, Ludivine Lassois, Stéphanie Mariette. A few north Appalachian populations are the source of European black locust. „Ecol Evol.”. 2019; 9. s. 2398– 2414. DOI: 10.1002/ece3.4776. 
  • Robinia pseudoacacia. W: Gardening Help [on-line]. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2021-01-12].
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-26]  (ang.).
  • Cassandra Kurtz, Hansen Mark: An Assessment of Black Locust in Northern U.S. Forests. W: Research Note NRS-248 [on-line]. U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Northern Research Statio, 2017. [dostęp 2021-01-08].
  • Robinia pseudoacacia – L.. W: Plants For A Future [on-line]. pfaf.org. [dostęp 2021-01-12].
  • Ludwik Lipnicki, Hanna Wójciak: Porosty. Klucz – atlas. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995, s. 26. ISBN 83-02-05668-5.
  • Robinia pseudoacacia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland – a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002, s. 137. ISBN 83-85444-83-1.
  • Robinia pseudoacacia Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-06].
  • Gehong Wei, Weimin Chen, Wenfei Zhu, Chun Chen, J. Peter W. Young, Cyril Bontemps. Invasive Robinia pseudoacacia in China is nodulated by Mesorhizobium and Sinorhizobium species that share similar nodulation genes with native American symbionts. „FEMS Microbiology Ecology”. 68, 3, s. 320–328, 2009. DOI: 10.1111/j.1574-6941.2009.00673.x. 
  • Floral volatiles of Robinia pseudoacacia, pherobase.com . • Robinia pseudoacacia (Fabaceae), Dr. Duke’s Phytochemical and Ethnobotanical Databases (USDA) .
  • Władysław Bugała: Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1991, s. 396–399. ISBN 83-09-00013-8.
  • Antoni Lisowski: Klucz do oznaczania roślin. Lwów: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1938, s. 147.
  • Tomasz Ślusarczyk. Lasy robiniowe ostoją rzadkich i zagrożonych grzybów wielkoowocnikowych. „Przegląd Przyrodniczy”. 23, 2, s. 11–41, 2012. 
  • Ben-Erik van Wyk, Michael Wink: Rośliny lecznicze świata. Wrocław: MedPharm Polska, 2008, s. 425. ISBN 978-83-60466-51-3.
  • Marek Pogorzelec: Atlas roślin miododajnych. Bielsko-Biała: Dragon, 2019, s. 308-309. ISBN 978-83-8172-099-1.
  • Obsadzanie roślinami wilgotnych terrariów. terrarium.com.pl. [dostęp 2021-01-10].
  • Bronisław Szmit, Wiesław Gawryś: Robinia pseudoacacia ‘Rozynskiana’. EncyklopediaDrzew.pl. [dostęp 2021-01-10].
  • Aleksandra Halarewicz: Atlas drzew i krzewów. Warszawa: SBM, 2015, s. 152–153. ISBN 978-83-7845-899-9.
  • Mieczysław Lipiński: Pożytki pszczele. Zapylanie i miododajność roślin. Warszawa: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Wydawnictwo Sądecki Bartnik, 2010, s. 226–229. ISBN 978-83-09-99024-6.
  • Marcin z Urzędowa: Herbarz Polski to jest o przyrodzeniu ziół i drzew rozmaitych i inszych rzeczy do lekarstw należących księgi dwoje. Kraków: 1595, s. 320.
  • Beata Węgrzynek, Monika Jędrzejczyk-Korycińska, Teresa Nowak, Krzysztof M. Rostański: Encyklopedia drzew i krzewów Polski. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 300. ISBN 978-83-8172-197-4.
  • Maria Ziółkowska: Gawędy o drzewach. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1983, s. 13. ISBN 83-205-3485-2.
  • Łukasz Łuczaj: Dzikie rośliny jadalne Polski. Krosno: Chemigrafia, 2004, s. 183. ISBN 83-904633-6-9.
  • Zatrucia roślinami wyższymi i grzybami. Maria Henneberg, Elżbieta Skrzydlewska (red.). Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1984, s. 26. ISBN 83-200-0419-5.
  • Krzysztof Kujawa. Znaczenie obecności robinii Robinia pseudoacacia w drzewostanie zadrzewień śródpolnych dla różnorodności i zagęszczenia populacji ptaków lęgowych. „Studia i Materiały CEPL w Rogowie”. 33, 4, s. 62–73, 2012. 
  • Feliks Białkiewicz: Grochodrzew. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1952, s. 4–17.
  • Robinia pseudoacacia L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-01-06].
  • Stanisław Spława-Neyman, Zofia Owczarzak: Robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia L.). W: Infoteka [on-line]. Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Technologii Drewna. [dostęp 2021-01-10].
  • Guo, Q.; Li, X.; Yang, S.; Yang, Z.; Sun, Y.; Zhang, J.; Cao, S.; Dong, L.; Uddin, S.; Li, Y.. Evaluation of the Genetic Diversity and Differentiation of Black Locust (Robinia pseudoacacia L.) Based on Genomic and Expressed Sequence Tag-Simple Sequence Repeats. „Int. J. Mol. Sci.”. 19, 9: 2492, 2018. DOI: 10.3390/ijms19092492. 
  • Tadeusz Szymanowski: Drzewa ozdobne. Warszawa: Arkady, 1957, s. 396.
  • Mieczysław Kosibowicz: Parectopa robiniella (Clemens,1863). W: Gatunki obce w faunie Polski [on-line]. [dostęp 2021-09-11].
  • Teresa Wielgosz: Wielka księga ziół polskich. Poznań: Publicat S.A., 2008. ISBN 978-83-245-9538-9.
  • „Przetwory”, podrozdział „Konfitury”: przepis „Konfitura z akacji”. W: Maria Disslowa: Jak gotować: poradnik kucharski z 1930 roku. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1988, s. 478. ISBN 83-202-0554-9. Cytat: „Świeżo zerwany kwiat akacji oczyścić z zielonych korzonków [wsp. właśc. szypułek], zważyć, włożyć razem z cukrem do kamiennej miski, ucierać wałkiem na masę, przełożyć do słoja, obwiązać papierem. Używać do ciast z inną konfiturą.” [zastosowane proporcje wagowe w przepisie kwiaty/cukier 1:3].
  • The thickest, tallest, and oldest black locust trees (Robinia pseudoacacia). W: Monumental Trees [on-line]. MonumentalTrees.com. [dostęp 2021-01-06].
  • Robinia pseudoacacia. W: Global invasive species database [on-line]. Invasive Species Specialist Group. [dostęp 2021-01-08].
  • Monika Kujawska, Łukasz Łuczaj, Joanna Sosnowska, Piotr Klepacki: Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2016, s. 283. ISBN 978-83-64465-29-1.
  • DeGomez Tom, Wagner Michael. Culture and Use of Black Locust. „HortTechnology”. 11, s. 279-288, 2001. DOI: 10.21273/HORTTECH.11.2.279. 
  • W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Lwów, Warszawa: Książnica-Atlas, 1924, s. 400.
  • Mieczysław Czekalski. Drzewo roku 2006 – robinia (cz. I). Robinia biała. „Szkółkarstwo”. 2, 2006. 
  • Marian Nowiński: Dzieje upraw i roślin leczniczych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 37. ISBN 83-09-00678-0.
  • Holger Grünewald, Christian Böhm, Ansgar Quinkenstein, Philipp Grundmann, Jörg Eberts, Georg von Wühlisch. Robinia pseudoacacia L.: A Lesser Known Tree Species for Biomass Production. „BioEnergy Research”. 2, s. 123–133, 2009. 
  • k, Wino z kwiatów akacji, Hajduczek naturalnie – proste sposoby na zdrowe życie, 31 maja 2019 [dostęp 2020-08-27]  (pol.).
  • Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski: Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1987, s. 325–326. ISBN 83-202-0472-0.
  • Jakub Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania krajowych roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982, s. 246. ISBN 83-09-00660-8.
  • Maria Pawlikowska-Jasnorzewska: Akacje. W: Surowy jedwab [on-line]. 1932. [dostęp 2021-01-10].
  • Robinia pospolita. Las Rysia Erysia. [dostęp 1 grudnia 2008].
  • Jean-Denis Godet: Atlas drewna. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008, s. 53–54. ISBN 978-83-7073-601-9.
  • R. Kelly Coffey: Locust Trees Helped America Win Wars, Grow Crops. The Appalachian Voice, 2001. [dostęp 2021-01-20].
  • Piotr R. Burda: Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 100. ISBN 83-01-12403-2.
  • Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. T. II. Warszawa: Nakładem autora, 1894, s. 370.
  • Gil Nelson, Christopher J. Earle, Richard Spellenberg: Trees of Eastern North America. Princeton: Princeton University Press, 2014, s. 288, seria: Princeton Field Guides. ISBN 978-0-691-14590-7.
  • Barbara Tokarska-Guzik i in.: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2012, s. 153. ISBN 978-83-62940-33-2.
  • Jerzy Zieliński, Grzegorz Biel, Władysław Danielewicz, Dominik Tomaszewski, Magdalena Gawlak. Różowokwiatowe robinie (Robinia L., Fabaceae) dziczejące w Polsce. „Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego”. 63, s. 9–33, 2015. 
  • Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 318–320. ISBN 83-01-12099-1.
  • Robinia akacjowa. W: Karty informacyjne o gatunkach obcych [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-01-08].
  • W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 363.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • maj
      • czerwiec
      • po rozwinięciu się liści
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • płatki żółte
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
    • zapach
      • wonny
    • kolor pyłku
      • owadopylność
    • kwiatostan
      • groniasty
        • prosty
          • grono
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • wyższa od człowieka (> 200 cm)
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • listki jajowate lub eliptyczne
    • typ liści
      • nieparzyście pierzastozłożony
    • kolor liścia
      • ciemnozielone
      • od spodu szarozielone
    • przylistki
      • przekształcone w ciernie
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • strąki
    • kolor owoców
      • czarne
      • brązowe
      • białe
      • ciemnobrunante
    • powierzchnia owocu
      • gładka
  • ogólne
    • drzewo
    • roślina trująca
    • roślina lecznicza
    • roślina jadalna
    • roślina miododajna
    • roślina ozdobna
    • roślina inwazyjna
    • roślina ekspansywna
    • roślina użytkowa
    • status gatunku we florze Polski
      • antropofit
      • kenofit
    • kraj pochodzenia: Ameryka Północna
    • gatunek obcy
    • roślina krótkowieczna
    • Surowiec zielarski
    • trawa
    • roślina azotolubna
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • megafanerofit
  • siedlisko
    • zadrzewienia śródpolne
    • zarośla
  • cechy drzew i krzewów
    • cechy korony
      • nieregularna
      • luźna
    • kwiaty
      • kwiaty obupłciowe
      • kwiatostan - zwisłe gęste grono
      • jadalne
    • wysokość
      • 15-25 m
    • cechy kory
      • głęboko pękająca
      • brunatna
    • cechy gałęzi
      • gałązki oliwkowozielone
      • gałązki czerwonobrunatne
      • gałązki połyskujące
    • nasiona
      • nerkowate