Lepnica tatarska Silene tatarica

Lepnica tatarska (Silene tatarica (L.) Pers.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae Juss.). Występuje naturalnie w północnej części Niemiec, w Polsce, Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Rosji (aż po Syberię). W Polsce jest gatunkiem rzadko występującym. Rośnie najczęściej na piaszczystych brzegach rzek oraz skrajach lasów. Rośnie w dolinach rzek Wisły, Bugu, Warty oraz dolnej Odry. W Niemczech występuje między innymi na murawach kserofitycznych w Parku Narodowym Doliny Dolnej Odry. W Finlandii gatunek ten pojawił się pod koniec epoki lodowcowej. Wówczas obszar ten porastał głównie wietrzy step, ustępując później miejsca lasowi iglastemu. Kiedy klimat stał się bardziej kontynentalny siedliska lepnicy tatarskiej ograniczyły się do dolin rzek w północnej części tego kraju. Główne subpopulacje znajdują się wzdłuż rzek Oulujoki oraz Kemijoki.

Pokrój bylina dorastająca do 20–80 cm wysokości. Ma liczne łodygi, wzniesione lub dołem nieco pokładające się. Pędy u podstawy są lekko owłosione, natomiast górne partie rośliny są nagie. Włoski są długie, kędzierzawe, wielokomórkowe. Liście naprzeciwległe (na łodydze występuje po 12–16 par liści). Mają lancetowaty lub podłużny kształt, długość 2–4 cm. Blaszka jest całobrzega, zaostrzona, słabo piłkowana u postawy. Nasady zrastają się w krótką pochwę, tutaj też i na nerwie głównym są nieco owłosione. Kwiaty są polisymetryczne. Zebrane w długie, wąskie i rzadkie kwiatostany, często mające formę jednostronnego grona. Kwiaty o średnicy około 2 cm osadzone są na odstająco owłosionych szypułkach o długości od 7 do 200 mm. Przysadki i podsadki są wąskolancetowate i owłosione. Kielich jest nagi, wąskocylindryczny, w górze nieco rozszerzony. Ma 10 wyraźnych żyłek. Osiąga 9–13 mm długości i zwieńczony jest trójkątnymi, spiczastymi, biało obrzeżonymi ząbkami. Pięć nagich płatków ma białą, zielonkawą bądź żółtawą barwę. Płatki osiągają 13–16 mm długości i są głęboko podwójnie podzielona na łatki o długości 5 mm. W kwiatach znajduje się 10 pręcików. Słupek składa się z 3 owocolistków i zwieńczony jest 3 szyjkami. Owoce torebki o cylindrycznym kształcie. Mierzą 8–10 mm długości. Nasiona długości 0,8 do 1 mm są nerkowate, brązowe i pomarszczone.

Biologia i występowanie

Rośnie na brzegach rzek, przy ujściach rzek do morza, piaszczystych łachach, wydmach, na polach z piaszczystym podłożem, na poboczach dróg oraz nasypach kolejowych, na skrajach borów sosnowych. Kwitnie od czerwca do września. Roślina jest zapylana przez owady i wydaje liczne nasiona, które rozprzestrzeniają się przez wodę oraz ewentualnie także przez zwierzęta, a nawet pojazdy.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-04-04 01:21:55]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=62834509. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Murawy kserotermiczne (pol.). Nationalpark Unteres Odertal. [dostęp 10 maja 2015].
  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-05-30]  (ang.).
  • Silene tatarica – Maps (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 10 maja 2015].
  • Józef Mitka: Metodyka oszacowania stopnia zagrożenia populacji roślin i ich siedlisk (pol.). W: Roczniki Bieszczadzkie nr 18 [on-line]. 2010. s. 24–44. [dostęp 2013-12-23].
  • Tartarian Catchfly (ang.). LuontoPortti. [dostęp 10 maja 2015].
  • Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1992, s. 256. ISBN 83-85444-06-8.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 119, 254. ISBN 978-83-01-14439-5. (pol.)
  • Jolanta Kujawa-Pawlaczyk: *6120 – *Ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae). W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 3: Murawy, łąki, ziołorośla, wrzosowiska, zarośla. Ministerstwo Środowiska, s. 80-88. ISBN 83-86564-43-1.
  • Silene tatarica (L.) Pers. (pol.). Atlas roślin. [dostęp 10 maja 2015].
  • N. Tero, J. Aspi1, P. Siikamäki & A. Jäkäläniemi: Local genetic population structure in an endangered plant species, Silene tatarica (Caryophyllaceae) (ang.). W: Heredity [on-line]. Nature.com. [dostęp 10 maja 2015].
  • Silene tatarica (L.) Pers. (ang.). The Plant List. [dostęp 10 maja 2015].
  • Silene tatarica (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 10 maja 2015].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
      • wrzesień
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • płatki kremowe
      • płatki zielonkawe
    • kwiatostan
    • typ kwiatu
      • obupłciowy
    • kolor pyłku
      • owadopylność
    • pręciki
      • 10
    • znamiona słupka
      • słupek trzyszyjkowy
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • od kostki do kolana (15< x <60 cm)
      • od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)
    • wygląd łodygi
      • zdrewniała
      • pokładająca się
      • naga
      • gęsto ulistniona
      • liczne łodygi
      • dołem długo owłosiona
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście lancetowate
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
    • typ liści
      • liść prosty
    • brzeg liścia
      • całobrzegi
      • piłkowany
    • szczyt
      • zaostrzony
    • liście przykwiatowe
      • przysadki
      • podsadki
    • nasada
      • Nasady zrastają się w krótką pochwę
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • torebki
    • kolor owoców
      • brązowe
  • ogólne
    • bylina
    • Natura 2000
    • roślina rzadka
  • cechy nasion
    • kolor nasion
      • brązowe
    • rozsiewanie nasion
      • hydrochoria
    • wielkość nasion
      • pomarszczone
      • nerkowate
  • siedlisko
    • Brzegi wód
    • Skraje lasów
    • Pobocza dróg, ścieżki
    • Przy drogach i torach kolejowych
    • Bory sosnowe
    • piaszczyste łachy, wydmy
    • skraje borów sosnowych
    • gatunek charakterystyczny dla
      • ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (6120)
      • Corynephoro-Silenetum tataricae
    • murawy
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • hemikryptofit