Różeniec górski Rhodiola rosea

Różeniec górski (Rhodiola rosea L.) – gatunek rośliny należący do rodziny gruboszowatych. Występuje na całym obszarze wokółbiegunowym – w Ameryce Północnej, Europie, Azji. W Polsce występuje wyłącznie w Sudetach i Karpatach, tylko na terenie parków narodowych. Gatunek rodzimy. Inna popularna nazwa złoty korzeń.

Liście grube, mięsiste, dolne jajowatego, górne lancetowatego kształtu, ostro zakończone, o ząbkowanych na szczycie brzegach. Pokryte grubą warstwą wosku, przy dotknięciu wydają się tłuste. Wyrastają skrętolegle na łodydze. Mają charakterystyczny sinozielony kolor, jesienią przebarwiają się na żółto i czerwono. Kwiaty drobne kwiaty zebrane na szczycie pędów w kwiatostany zwane podbaldachami (są to nieprawidłowe baldachy). Roślina dwupienna. Na jednych okazach występują tylko kwiatostany żeńskie, na innych tylko męskie. Kwiaty żeńskie są zwykle pozbawione płatków korony, lub mają tylko drobne płatki oraz 1 lub 2 słupki. Kwiaty męskie mają 4 płatki korony, 4 działki kielicha i 8 pręcików. Płatki korony u różnych roślin mogą mieć różną barwę – od zielonej, poprzez żółtą do czerwonej. Roślina owadopylna, zapylana przez muchy. Pokrój roślina tworząca bujne kępy. Łodyga gruba, soczysta, okrągła, jasnozielonego koloru, nie rozgałęziająca się. Osiąga wysokość do 40 cm. Kłącza bardzo grube, poskręcane. Zimują płytko pod ziemią, czasami nawet tuż nad ziemią. Po roztarciu mają charakterystyczny zapach, podobny do zapachu róż. Owoc mieszek zawierający liczne ciemnobrunatne podługowato-jajowate nasiona.

Biologia i występowanie


Bylina, geofit ryzomowy. Nasiona mogą być rozsiewane przez wiatr i wodę. Siedlisko: Występuje w ziołoroślach górskich, obrzeżach piargów, nad potokami górskimi, wśród skał, na niskich murawach. Gatunek arktyczno-alpejski, oreofit. Jego pionowy zasięg w Tatrach wynosi 2629 m n.p.m. (występuje na Lodowym Szczycie). Rośnie zarówno na podłożu granitowym, jak i wapiennym.


Roślina lecznicza: W związku z udowodnieniem bardzo korzystnych własności leczniczych, rozpowszechnia się uprawa różeńca górskiego dla pozyskania surowca.
Surowiec zielarski: kłącze z korzeniami. Zawiera ogromną ilość substancji czynnych: fenoloalkohol, glikozydy salidrozydu, rozarin, rozawin, rozin, liczne flawonoidy, fenolokwasy, kwasy organiczne (bursztynowy, cytrynowy, jabłkowy, szczawiowy), garbniki, tłuszcze, wosk, steryny, oksykumarynę, cukry i wiele innych. Z kłącza i korzeni wytwarza się nalewkę Rhodiolae fluidum i preparat Rodozin. Zioło to wchodzi w skład preparatu Meteo – na dolegliwości pogodowe.
Działanie: pobudzające (podwyższa sprawność organizmu), wzmacniające i adaptogenne (zwiększa wytrzymałość organizmu na stres i inne niekorzystne czynniki środowiska, zwiększa odporność na choroby)
Zbiór i suszenie: u roślin uprawianych w 5-6 roku uprawy wykopuje się kłącze, tnie na drobniejsze kawałki, myje i suszy w temperaturze 50-80 °C.


Wśród ludów Syberii, Chin i Azji południowo-środkowej różeniec górski uznawany był za ważną roślinę leczniczą. Rosyjscy uczeni potwierdzili jego uzdrawiające własności, podobne do tych, jakie ma korzeń żeń-szeń.
W 1973 r. w górach Ałtaju znaleziono rekordowy okaz, który miał 295 łodyg, w tym 95 kwitnących, a jego kłącze ważyło 3,7kg.
W University of Pennsylvania i Frederiksberg University Hospital prowadzone są badania kliniczne nad zastosowaniem Rhodiola rosea w terapii depresji oraz nad wpływem Rhodiola rosea na ogólną sprawność psycho-fizyczną

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-09-01 22:41:55]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=55826035. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • NCT01006460 : A Study With Arctic Root Compared With the Extract When Combined With Schizandra and Russian Root (Adapt 232), Standardized Ginseng Extract and Placebo Regarding Impact on the Level of Energy, Ability to Work Under Stress, Quality of Life and Wellbeing, in Middleaged Women Who Are Still Employed, ClinicalTrials.gov  (ang.).
  • T. Wolski, T. Baj, A. Ludwiczak, K. Głowniak i inni. Rodzaj Rhodiola – systematyka, skład chemiczny, działanie i zastosowanie oraz analiza fitochemiczna korzeni dwu gatunków różeńca: Rhodiola rosea L. oraz Rhodiola quadrifida (Pall.) Fish et Mey. „Postępy Fitoterapii”, s. 2-14, 2008. ISSN 1509-8699. ISSN 1731-2477. 
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • NCT01098318 : Rhodiola Rosea Therapy of Major Depressive Disorder, ClinicalTrials.gov  (ang.).
  • B. Wiegel, TM. Harris, MK. Edwards, RR. Smith i inni. MR of intracranial neuroblastoma with dural sinus invasion and distant metastases.. „AJNR Am J Neuroradiol”. 12 (6). s. 1198-200. PMID: 1763752. 
  • S. Nakamura, X. Li, H. Matsuda, K. Ninomiya i inni. Bioactive constituents from Chinese natural medicines. XXVI. Chemical structures and hepatoprotective effects of constituents from roots of Rhodiola sachalinensis.. „Chem Pharm Bull (Tokyo)”. 55 (10), s. 1505-11, Oct 2007. PMID: 17917296. 
  • Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie (Atlasy botaniczne). Irena Zaborowska (ilustr.). Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  • PN. Riskind, L. Massacesi, TH. Doolittle, SL. Hauser. The role of prolactin in autoimmune demyelination: suppression of experimental allergic encephalomyelitis by bromocriptine.. „Ann Neurol”. 29 (5), s. 542-7, May 1991. DOI: 10.1002/ana.410290514. PMID: 1859183. 
  • Anna Błońska: Wyciąg z różeńca alternatywą dla antydepresantów. KopalniaWiedzy.pl. [dostęp 2015-03-27].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-11].
  • cechy łodygi
    • zapach łodygi
      • zapach aromatyczny
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
  • cechy kwiatów
    • barwa kwiatów
      • płatki czerwone
      • płatki żółte
    • liczba płatków
      • płatki cztery
    • kwiatostan
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście lancetowate
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • mieszek
    • kolor owoców
      • brązowe
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina użytkowa
    • bylina
    • geofit
    • gatunek rodzimy
    • Surowiec zielarski
  • siedlisko
    • Ziołorośla górskie
    • murawy
    • Tatry
    • Sudety