Komosa strzałkowata Chenopodium bonus-henricus

Komosa strzałkowata (Chenopodium bonus-henricus L., właśc. Blitum bonus-henricus (L.) Rchb.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny szarłatowatych, w dawniejszych ujęciach do osobno wyodrębnianej rodziny komosowatych. Zwyczajowo nazywana bywa mączyńcem. Pochodzi z Europy, ale jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie w innych rejonach świata. W Polsce jest rzadki, występuje na całym obszarze, ale najliczniej w zachodniej części kraju. Status gatunku we florze Polski: archeofit.

Liście stosunkowo duże, długoogonkowe liście są trójkątnie oszczepowate, na końcu zaostrzone. Są całobrzegie i faliste, trochę lepkie i pokryte mączystym nalotem. Kwiaty kwiatostan złożony, wyrastający w kątach liści. Drobne, zielonawe kwiaty, wyrastają w kłębikach, które z kolei tworzą kłosokształtne kwiatostany. Zewnętrzne kwiaty w kłębikach są 3 – 4-dzielne, ich słupki są spłaszczone z boków, czasami brak pręcików. Kwiaty wewnętrzne są 5-dzielne, ich słupki są spłaszczone od góry. Łodyga stosunkowo gruba, wzniesiona i rozgałęziająca się, o wysokości 15 – 60 cm. Owoc drobne, spłaszczone orzechy.

Biologia i występowanie


Bylina, chamefit. Kwitnie od maja do sierpnia, jest wiatropylna. Roślina ruderalna – rośnie na śmietniskach, przychaciach, przydrożach. W górach rośnie także na łąkach. Jest też jednym z chwastów w uprawach rolniczych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Chenopodietum boni-henrici.


Od czasów prehistorycznych aż do XVIII wieku wiele gatunków komos było zbieranych i uprawianych jako rośliny jadalne. Zjadano młode liście i nasiona, z których można robić mąki i kaszę. Komosa strzałkowata nie ma takich własności trujących, jak komosa biała, która również była zjadana (po przegotowaniu i odcedzeniu).
Jeszcze w czasach współczesnych – w czasie I i II wojny światowej, czy na przednówku ludność ratowała się od głodu i szkorbutu zjadając ziele i nasiona komosy.
Ziele wykorzystywano w lecznictwie ludowym jako środek antyseptyczny, a korzeń do leczenia grzybicy skóry.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:19:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54080887. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • kwiatostan
      • groniasty
        • prosty
          • kłos
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście najszersze przy nasadzie
      • liście trójkątne
      • liście oszczepowate
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
      • łodyga wzniesiona
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • orzechy
  • ogólne
    • roślina trująca
    • roślina jadalna
    • chwast
    • bylina
    • roślina ruderalna
    • archeofit
  • siedlisko
    • góry