Komosa strzałkowata Chenopodium bonus-henricus

Komosa strzałkowata (Chenopodium bonus-henricus L., właśc. Blitum bonus-henricus (L.) Rchb.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny szarłatowatych, w dawniejszych ujęciach do osobno wyodrębnianej rodziny komosowatych. Zwyczajowo nazywana bywa mączyńcem. Pochodzi z Europy, ale jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie w innych rejonach świata. W Polsce jest rzadki, występuje na całym obszarze, ale najliczniej w zachodniej części kraju. Status gatunku we florze Polski: archeofit.

Liście stosunkowo duże, długoogonkowe liście są trójkątnie oszczepowate, na końcu zaostrzone. Są całobrzegie i faliste, trochę lepkie i pokryte mączystym nalotem. Kwiaty kwiatostan złożony, wyrastający w kątach liści. Drobne, zielonawe kwiaty, wyrastają w kłębikach, które z kolei tworzą kłosokształtne kwiatostany. Zewnętrzne kwiaty w kłębikach są 3 – 4-dzielne, ich słupki są spłaszczone z boków, czasami brak pręcików. Kwiaty wewnętrzne są 5-dzielne, ich słupki są spłaszczone od góry. Łodyga stosunkowo gruba, wzniesiona i rozgałęziająca się, o wysokości 15 – 60 cm. Owoc drobne, spłaszczone orzechy.

Biologia i występowanie


Bylina, chamefit. Kwitnie od maja do sierpnia, jest wiatropylna. Roślina ruderalna – rośnie na śmietniskach, przychaciach, przydrożach. W górach rośnie także na łąkach. Jest też jednym z chwastów w uprawach rolniczych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Chenopodietum boni-henrici.


Od czasów prehistorycznych aż do XVIII wieku wiele gatunków komos było zbieranych i uprawianych jako rośliny jadalne. Zjadano młode liście i nasiona, z których można robić mąki i kaszę. Komosa strzałkowata nie ma takich własności trujących, jak komosa biała, która również była zjadana (po przegotowaniu i odcedzeniu).
Jeszcze w czasach współczesnych – w czasie I i II wojny światowej, czy na przednówku ludność ratowała się od głodu i szkorbutu zjadając ziele i nasiona komosy.
Ziele wykorzystywano w lecznictwie ludowym jako środek antyseptyczny, a korzeń do leczenia grzybicy skóry.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:19:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54080887. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne roślina trująca
ogólne roślina jadalna
ogólne chwast
ogólne bylina
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiat złożony
korona kwiatu i typ kwiatostanu kłos
kształt blaszki liście najszersze przy nasadzie
kształt blaszki liście trójkątne
kształt blaszki liście oszczepowate
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie całobrzegie
rodzaj owoców orzechy
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień