Mamutowiec olbrzymi Sequoiadendron giganteum

Mamutowiec olbrzymi, sekwojadendron, sekwoja olbrzymia, mamutowe drzewo, welingtonia (Sequoiadendron giganteum) – gatunek drzew iglastych, wyróżniających się potężnymi rozmiarami. Osiągają wiek 2000-3500 lat. Współczesne drzewa dorastają do 95 m wysokości i 10 m średnicy (z Parku Narodowego Sekwoi w Kalifornii znane są pnie drzew ściętych w XIX wieku, o średnicy 12 m i wysokości szacowanej na 135 m). Do gatunku tego należą jedne z najwyższych drzew świata, obok eukaliptusa królewskiego i sekwoi wieczniezielonej. Do Europy pierwsze mamutowce sprowadzono ok. połowy XIX wieku. Są często uprawiane jako drzewa ozdobne w parkach, wymagają klimatu łagodnego, morskiego, są wrażliwe na mróz. W Polsce przemarzają, dlatego większość okazów rośnie w zachodniej części kraju.

Liście ciemnozielone lub niebieskawozielone igły, niekiedy błyszczące, po roztarciu wydzielają zapach. Ułożone spiralnie w trzech podłużnych szeregach. Osiągają ok. 5-10 mm długości, są łuskowate, lancetowate lub szydlaste, ostro zaostrzone, na wierzchu płaskie, a pod spodem z rowkiem. Na starszych częściach pędów przylegają do gałęzi, a w strefie wierzchołkowej wyraźniej odstają. Zaschnięte liście długo utrzymują się na pędach. Szyszki kwiaty rozdzielnopłciowe - jednopienne. Kwiatostany męskie i żeńskie powstają pojedynczo na końcach pędów, czasem te drugie wyrastają w parach obok siebie. Kwiatostany męskie są owalne i białawe, 4-8 mm długie, zbudowane z 12-20 sporofili, rosną zawsze pojedynczo na końcach pędów. Szyszki żeńskie wyrastają na najpierw wzniesionych, a później zwisających szypułach, stale grubiejących w trakcie dojrzewania nasion. Mają kształt elipsoidalny o długości od 4 do 9 cm, i szerokości do 5 cm, zbudowane są z 25-45 silnie zdrewniałych i silnie przylegających łusek. Pomarszczone tarczki na łuskach szyszkowych z wyraźnym ciernistym wyrostkiem. Pokrój korona jest gęsta, w młodości stożkowata, z czasem wąskocylindryczna. U starszych okazów konary wyrastają dopiero na dużej wysokości nad ziemią, z wiekiem rosną nieregularnie. Gałęzie rozpostarte są horyzontalne lub lekko opadają, ze wzniesionymi końcówkami.

Biologia i występowanie


Występują dziko tylko na obszarach położonych pomiędzy 1500-2500 m n.p.m. na zachodnich stokach gór Sierra Nevada w Kalifornii.
Poza naturalnym zasięgiem gatunek został szeroko rozpowszechniony jako roślina ozdobna i kolekcjonerska.
Drzewa tego gatunku dożywają do ok. 3,5 tys. lat. W odpowiednich warunkach rosną szybko, osiągając ponad 21 m w ciągu 17 lat. Corocznie drzewo jest wyższe o ok. 45-60 cm. Średnica pnia może przyrastać o 5–10 cm rocznie. Kwitnienie trwa od marca do kwietnia. Szyszki osiągają pełną wielkość jesienią w następnym roku od powstania, dojrzewają w trzecim roku, po czym po wysypaniu nasion długo wiszą jeszcze na drzewie (w ojczyźnie nawet do 20–30 lat). Siewka ma 3—5 liścieni.
W obrębie naturalnego zasięgu rośnie w lasach mieszanych na wysokościach od 900 do 2700 m n.p.m. w towarzystwie jodeł olbrzymich, cedrzyńców kalifornijskich, sosen żółtych i daglezji zielonych. Mamutowiec dobrze rośnie na głębokich glebach dobrze drenowanych. Ma zdolność penetracji niekorzystnej warstwy powierzchniowej do głębszej warstwy o korzystnych warunkach. Odpowiedzią na tą możliwość jest dodatni wzrost, gdy penetracja korzeni w głąb jest realizowana. Mamutowce posadzone w różnych częściach świata rosną szybko zarówno w glinie, żwirze, glebach torfowych, a nawet w jałowych glebach zasadowych (pH 7,6 do 8,5).
Drewno
Czerwonawe, lekkie i miękkie, a przy tym bardzo trwałe – pozostaje zdrowe nawet u okazów padłych tysiąc lat temu. Jest jednak kruche i trudne do obróbki.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-09 00:45:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=55231196. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Christopher J. Earle: A Tale of Big Tree Hunting In California (ang.). W: The Gymnosprm Database [on-line]. [dostęp 2011-11-25].
  • Josef H. Reichholf, Gunter Steinbach (red.): Wielka Encyklopedia. Drzewa i krzewy. Warszawa: Muza SA, 1995, s. 63. ISBN 83-7079-440-8.
  • V.P. Singh: Gymnosperm II. Structure and Development. New Delhi: Sarup & Sons, 2006, s. 548-549. ISBN 81-7625671-4.
  • Baza Drzew w Polsce - Mamutowiec olbrzymi (pol.). [dostęp 2012-08-24].
  • Gadek, P. A., Alpers, D. L., Heslewood, M. M., & Quinn, C. J.. Relationships within Cupressaceae sensu lato: a combined morphological and molecular approach. „American Journal of Botany”. 87, s. 1044–1057, 2000 (ang.). 
  • Giant sequoia 'Mamutowiec w Brwicach' (ang.). październik 2014.
  • Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-11-25].
  • Sequoiadendron giganteum (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-11-25].
  • Conifer Specialist Group: Sequoiadendron giganteum (ang.). W: IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2. [on-line]. [dostęp 2011-11-25].
  • The Taxonomicon. Taxon: Genus Sequoiadendron. Classification by T.A. Zanoni (1982) Pinophyta (ang.). [dostęp 2010-08-26].
  • P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website. 2001–.
  • A. F. Mitchell: Conifers in the British Isles. London: Forestry Commission Booklet, 1975, s. 277. ISBN 0-11-710012-9.
  • Sequoiadendron giganteum (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-11-25].
  • Schmid, R. & Farjon, A., 2013: Sequoiadendron giganteum (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. <www.iucnredlist.org>. [dostęp 2015-03-20].
  • Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 69. ISBN 83-01-12099-1.
  • Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12099-1.
  • Christopher J. Earle: Sequoiadendron giganteum (ang.). W: The Gymnosprm Database [on-line]. [dostęp 2011-11-25].
  • Władysław Bugała: Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1991, s. 80-82. ISBN 83-09-00013-8.
ogólne drzewo
ogólne roślina ozdobna
kształt blaszki liście lancetowate
kształt blaszki igły