Sosna alepska Pinus halepensis

Sosna alepska (Pinus halepensis Mill.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna alepska występuje w stanie dzikim w rejonie wybrzeża Morza Śródziemnego. W Polsce nie występuje, ze względu na brak odporności na niskie temperatury.

Liście igły zebrane w pęczki po 2. Mają żywozieloną barwę, dużo jaśniejszą niż sosna czarna. Są wyprostowane, czasami lekko skręcone. Mierzą 6–13 cm długości oraz mniej niż 1 mm grubości. Są osadzone w cienkiej i krótkiej pochewce. Są miękkie, cienkie, giętkie, zaostrzone[potrzebny przypis]. Szyszki są błyszczące, osadzone na krzywych szypułkach. Szyszki męskie mają elipsoidalny kształt i brązowożółtawą barwę. Szyszki żeńskie mają kształt od podłużnego do stożkowatego i brązowoczerwonawą barwę. Mierzą 6–10 cm oraz 3–4 cm szerokości. Dojrzewają w ciągu dwóch lat. Łuski szyszek mają lekko wystające wypustki[potrzebny przypis]. Pokrój średniej wielkości drzewo – dorasta do ponad 20 m wysokości. Korona dorosłych okazów jest nieregularnie piramidalna lub zaokrąglona (według niektórych źródeł stożkowa). Kora początkowo ma szarosrebrzystą barwę, lecz z czasem staje się brązowoczerwonawa i spękana. Gałęzie często są poskręcane. Młode pędy mają jasnoszarą barwę i są nagie. Pąki nie są lepkie.

Biologia i występowanie


Naturalny zasięg sosny alepskiej obejmuje obszar basenu Morza Śródziemnego, choć częściej jest spotykana z jego zachodniej części. Rośnie na terenie państw: Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, Izrael, Jordania, Syria, Liban, Turcja, Grecja, Albania, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Włochy, Malta, Francja i Hiszpania. Bywa podawana także z Ukrainy (Krym). Naturalizowana w Australii, Nowej Zelandii oraz w południowej Afryce, gdzie jest uprawiana m.in. na drewno opałowe. Na suchych obszarach Afryki jest inwazyjna i rozprzestrzenia się na łąki i fynbos, szczególnie w Prowincji Przylądkowej Wschodniej i Zachodniej.
Igły pozostają na drzewie do 3 lat. Gatunek jednopienny.
Sosna alepska preferuje gleby bogate w wapń. Rośnie na terenach nadmorskich, w strefie klimatu śródziemnomorskiego o łagodnych zimach i gorących, suchych latach. Porasta skaliste zbocza, często tuż nad morzem. Ma małe wymagania siedliskowe i jest niewrażliwa na suszę.
Chętnie opanowuje opuszczone tereny rolnicze lub ugory i spełnia tam rolę pionierskiego gatunku drzewiastego. Często w gęstych skupieniach rośnie jako krzew i dlatego gatunek ten, chętnie stosowany jest w nasadzeniach wiatrochronnych.
Szyszki zapylane są od marca do maja.


Nasadzenia biotechniczne
Sosna alepska jest wykorzystywana do zalesiania wydm nadmorskich[potrzebny przypis].
Drzewo ozdobne
Chętnie sadzona w parkach i ogrodach na obszarach o suchym i gorącym klimacie, np. w południowej Kalifornii[potrzebny przypis].
Przemysł spożywczy
Stanowi źródło wysokogatunkowej żywicy, której komponenty wykorzystywane są do konserwacji żywności[potrzebny przypis]. Grecy stosują ją jako składnik aromatyczny dodawany do wina retsina.
Surowiec drzewny
W twardzieli ciemnoczerwonawe, natomiast w bielu – żółtawe. Współcześnie uchodzi za mało wartościowe i prawie w ogóle nie jest wykorzystywane. W starożytności gatunek był ważnym źródłem drewna używanego przez Greków do celów konstrukcyjnych, zwłaszcza do budowy statków. W niektórych regionach basenu Morza Śródziemnego wykorzystywane jest na opał.


Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych, przyznając mu kategorię zagrożenia LR/lc (lower risk/least concern), uznając go za gatunek najmniejszej troski, o niskim ryzyku wymarcia. Po ponownej ocenie w 2011 r. klasyfikację tę utrzymano i opublikowano w roku 2013.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 22:09:35]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54788088. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 250. ISBN 83-7129-141-8.
  • Conifer Specialist Group (1998), Pinus halepensis [w:] IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [online] [dostęp 2010-02-11]  (ang.).
  • Christopher J.Ch.J. Earle Christopher J.Ch.J., Pinus halepensis [w:] The Gymnosperm Database [online] [dostęp 2013-08-19]  (ang.).
  • P. F. Stevens: PINACEAE (ang.). W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  • Christopher J.Ch.J. Earle Christopher J.Ch.J., Pinus [w:] The Gymnosperm Database [online] [dostęp 2010-02-11]  (ang.).
  • Oleg Polunin, Anthony Huxley: Flowers of the Mediterranean. London: Chatto and Windus, 1981, s. 53. ISBN 0-7011-2284-6.
  • Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  • Pinus halepensis (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 12 sierpnia 2016].
  • A.A. Farjon A.A., Pinus halepensis [w:] IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [online] [dostęp 2013-08-19]  (ang.).
  • M. Blamey, C. Grey-Wilson: Toutes les fleurs de Méditerranée. Paris: Delachaux & Niestlé, 2009, s. 27. ISBN 978-2-603-01657-2. (fr.)
  • Pinus halepensis (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-12-09].
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • wyższa od człowieka (> 200 cm)
  • ogólne
    • drzewo
    • krzew
    • roślina ozdobna
    • roślina inwazyjna
    • roślina pionierska
    • roślina użytkowa
    • drzewo iglaste
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • igły
  • siedlisko
    • łąki
    • ugory