Kropidło wodne Oenanthe aquatica

Kropidło wodne (Oenanthe aquatica (L.) Poir.) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.). Występuje w Europie i Azji. W Polsce gatunek pospolity. Rośnie w płytkich wodach. Wykorzystywany był jako roślina lecznicza w ziołolecznictwie ludowym. Roślina jest trująca dla ssaków, zwłaszcza dla koni, bydła i owiec. Zwana bywa też gałuchą wodną.

Łodyga osiąga od 30 do 200 cm wysokości, jest bruzdkowana i dęta (wewnątrz pusta). W górze zwykle silnie rozgałęziona, w dole zgrubiała i tu osiąga do 8 cm średnicy. Poniżej przechodzi w krótkie i grube kłącze. Cienkie korzenie wyrastają z kłącza i dolnej części łodygi, z niej też wychodzą rozłogi. Liście trójkątne w zarysie i wielokrotnie pierzaste (2, 3 do 5 razy). Odcinki liści podwodnych podzielone są na łatki nitkowate, równowąskie, a nadwodnych są jajowato lancetowate i wcinane. Im niżej położone liście tym dłuższe mają ogonki, u nasady z pochwą błoniasto obrzeżoną i z uszkami. Kwiaty zebrane w baldaszki, których 6–15 tworzy baldach złożony. Pokrywy są kilku listkowe lub ich brak. Pokrywki są szydłowate lub lancetowate i jest ich 5 do 10. Ząbki kielicha mają do 1 mm długości, są szydłowate i odstające. Płatki korony są białe, wycięte, na brzegu baldaszka nieco większe niż w jego środku. Zachowujące się na owocu szyjki słupka są rozchylone i osadzone na tępo stożkowatym krążku miodnikowym. Owoc obłe, jajowate rozłupnie o długości do 5 mm i szerokości 1,5 mm, na przekroju koliste. Rozpadają się na dwie półkoliste rozłupki o szerokich i gąbczastych żebrach.

Biologia i występowanie

Gatunek występuje na rozległych obszarach Europy – północna granica zasięgu biegnie przez Wyspy Brytyjskie, południową Norwegię, Szwecję i Finlandię oraz Rosję na wschód od Zatoki Fińskiej; granica południowa biegnie przez Półwysep Iberyjski, południowe Włochy i Bałkany po Morze Czarne. Na wschodzie sięga za Ural po środkową Azję. Rozproszone stanowiska ma w rejonie Morza Kaspijskiego i w Azji Mniejszej. W Polsce gatunek rozpowszechniony z wyjątkiem obszarów górskich. Rośnie zarówno jako roślina jednoroczna i dwuletnia. Występuje w płytkich – do kilkudziesięciu cm głębokości wodach stojących, zwykle eutroficznych, na podłożu mineralno-organicznym. Gatunek ten spotkać można w zbiornikach astatycznych, w stawach, rowach, starorzeczach, w płytkich partiach jezior. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Gatunek charakterystyczny dla związku zespołów Phragmition i zespołu – szuwaru kropidła wodnego i rzepichy ziemnowodnej Oenantho-Rorippetum. Nierzadko rośnie w płatach jednogatunkowych. Właściwości toksyczne W roślinie zawarta jest silnie trująca enantotoksyna oraz olejek eteryczny (do 2,5%), którego głównym składnikiem (do 80%) jest również trujący terpen – felandren. Zarówno substancja toksyczna, jak i objawy zatrucia są podobne jak w przypadku nieco podobnego i zasiedlającego podobne siedliska szaleju jadowitego. Zwierzęta, które spożyją ziele kropidła dostają silnych skurczy mięśniówki jelit, drgawek, biegunki i w ciągu jednej do kilku godzin może nastąpić ich śmierć. Dawki toksyczne w g na kg masy ciała wynoszą od 1 do 2 w przypadku koni, bydła, owiec i świń.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-03-14 02:34:38]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=62564657. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Oenanthe aquatica (L.) Poir.. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-08-28].
  • Oenanthe aquatica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  • Jakub Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania krajowych roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982, s. 274-275. ISBN 83-09-00660-8.
  • Oenanthe aquatica. W: Den Virtuella Floran [on-line]. Naturhistoriska riksmuseet. (Za: Hultén, E. & Fries, M. 1986. Atlas of North European vascular plants: north of the Tropic of Cancer I-III. – Koeltz Scientific Books, Königstein). [dostęp 2017-08-28].
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-28]  (ang.).
  • Kłosowski S., Kłosowski G.: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2001, s. 142-143. ISBN 83-7073248-8.
  • W. Szafer, B. Pawłowski (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960, s. 82.
  • Taxon: Oenanthe aquatica (L.) Lam.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-08-28].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • białe
    • liczba płatków
      • płatków pięć
    • typ kwiatu
      • obupłciowy
      • męskie
    • kwiatostan
      • groniasty
        • złożony
          • baldach
    • okwiat
      • kwiaty 5-krotne
    • kielich
      • działek 5
    • kształt płatków
      • odwrotnie sercowate
      • wycięte na szczycie
      • z łatką
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście lancetowate
      • w zarysie trójkątna
    • ogonek liściowy
      • obecny
    • typ liści
      • 2-3 pierzasto-złożony
    • liście przykwiatowe
      • pokrywki
    • wcięcia blaszki
      • cechy odcinków liści
        • odstające
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
      • pusta w środku
      • bruzdowana
      • górą rozgałęziona
    • szacowana wysokość łodygi
      • do 200 cm
    • cechy kłącza
      • krótkie
      • zgrubiałe
  • ogólne
    • roślina wodna
    • roślina trująca
    • roślina jednoroczna
    • północna granica zasięgu
    • roślina pospolita
    • roślina dwuletnia
    • status gatunku we florze Polski
      • takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  • siedlisko
    • Wody stojące i wolno płynące, eutroficzne
    • Szuwary
    • starorzecza
    • rowy
    • stawy
    • doły potorfowe
    • zbiorniki astatyczne
    • wypłycone partie jezior
    • gatunek charakterystyczny dla
      • (związek) All. Phragmition Koch 1926 szuwary właściwe (szuwary wodne, trzcinowiska)
      • zespół) Ass. Oenantho-Rorippetum Lohm. 1950
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • hemikryptofit
    • hydrofit
    • helofit
    • autotrof
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • rozłupnia z rozłupkami

 
 
Mapa występowania
Źródło: The Global Biodiversity Information Facility i Użytkownicy atlasu.