Morela japońska Prunus mume

Morela japońska, ume (梅), mume (dawna nazwa), (Prunus mume Siebold & Zucc.) – gatunek drzewa należący do rodziny różowatych. Pochodzi ze środkowych i północno-wschodnich Chin, gdzie nazywane jest méi (梅), Japonii i Tajwanu. W Korei i Japonii gatunek ten uprawiany był od czasów starożytnych.

Pokrój drzewo o wysokości do 6–9 m, żyjące kilkadziesiąt lat. Korona ma kulisty pokrój. Liście owalne, do 10 cm długości, jasnozielone, błyszczące, ostro zakończone. Kwiaty w zależności od odmiany – od białych poprzez różowe do czerwonych, pięciokrotne, zwykle pojedyncze lub w parach, lekko pachnące. Najczęściej średnica korony ma 1–3 cm. Kwitnie bardzo wcześnie, przed pojawieniem się liści na południu Japonii lub USA już w styczniu lub na początku lutego. Owoce pestkowiec o długości 2-3 cm, prawie okrągły, z wyraźną bruzdą wzdłuż owocu, zielonawy lub żółtawy, o omszonej skórce, czasem z czerwonawym rumieńcem. Mdły w smaku, prawie niejadalny, o miąższu żółtym, przyrośniętym do pestki. Dojrzewa wcześnie, w Japonii już w czerwcu. W Chinach dojrzewanie zwiastuje początek pory deszczowej. Pień kora ciemnobrunatnoszara, z licznymi spękaniami.

Jest rośliną uprawną głównie w krajach dalekowschodniej Azji. Jako roślina ozdobna spotykana sporadycznie w cieplejszych rejonach innych kontynentów (strefy mrozoodporności 6-10. Roślina lecznicza Owoc wykorzystuje się w chińskiej medycynie tradycyjnej pod nazwa 'wu mei'. Stosowany jako środek przeciwko pasożytom i wrzodom, dla poprawy funkcjonowania systemu trawiennego oraz jako środek na serce. W Korei sok moreli japońskiej jest sprzedawany jako środek wzmacniający o dużych walorach zdrowotnych. Sztuka kulinarna W Japonii produkuje się napój alkoholowy umeshu (梅酒) otrzymywany poprzez zalanie zielonych owoców mocną, klarowną wódką shōchū – zwany błędnie także winem śliwkowym. Ma słodki i łagodny smak. Smak umeshu mogą polubić osoby, którym zwykle nie smakują napoje alkoholowe. Produkty podobne do umeshu produkuje się także w Korei. Umeboshi (梅干し) Owoce ume są suszone i marynowane w soli oraz „kolorowane” na czerwono przyprawą w postaci liści shiso (Pachnotka zwyczajna) odmiany czerwonej (Perilla frutescens var. crispa f. purpurea, jap. akajiso; odmiany zielonej Perilla frutescens var. crispa f. viridis, jap. aojiso) używa się m.in. do sashimi i sushi). Umeboshi mają smak intensywnie słono–kwaśny. Z tego powodu spożywa się je w małych ilościach, często jako pikle do ryżu.

Drzewo moreli japońskiej jest bardzo wysoko cenione w kulturze chińskiej. Dotyczy to w szczególności jego kwiatów. Mume kwitnie w najzimniejszej porze roku i z tego względu uznawane jest jako symbol witalności i umiejętności przeciwstawiania się niesprzyjającym warunkom. Morela japońska, sosna oraz bambus zwane są trzema przyjaciółmi wiatru. Dodatkowo mume wraz z orchideą, bambusem i chryzantemą zwane są czterema rycerzami. 21 lipca 1964 roku parlament Tajwanu nadał mume status kwiatu państwowego. Z tego względu na samolotach linii China Airlines widnieje symbol tego kwiatu. Ponieważ namalowanie kwiatu ze względu na jego wygląd wymaga dużo pracy – a pracę tę wykonuje się ręcznie – wizerunki kwiatu na samolotach różnią się między sobą. Symboliczny wizerunek kwiatu moreli znajduje się także na dolarach tajwańskich. W Wietnamie ze względu na piękno drzewa i jego kwiatów słowo 'mai' – oznaczające morelę japońską – jest imieniem nadawanym dziewczętom. Największy szpital w Hanoi nazywa się Bạch Mai co oznacza 'biały kwiat moreli', a ponadto wiele innych miejsc w tym mieście nawiązuje w swoich nazwach do tej rośliny. Bardzo wiele wierszy poświęconych jest tej roślinie. Buddyjski mnich z nurtu Zen – Thiền sư Mãn Giác napisał wiersz "Cáo tật thị chúng" ('Historia mojej choroby'). Xuân khứ bách hoa lạc → Wiosna przemija, opadają setki płatków, Xuân đáo bách hoa khai → Wiosna nadchodzi, kwitną setki kwiatów. Sự trục nhãn tiền qúa → Przed oczyma, wszystko nieustannie przemija, Lão tùng đầu thượng lai → W głowach, wkrótce przemkną obrazy lat. Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận → Kto może powiedzieć czy z końcem wiosny wszystkie płatki opadną? Đình tiền tạc dạ nhất chi mai → Ostatniej nocy, w ogródku, kwitła gałąź moreli. (tłum. z angielskiego)W tym wierszu, określenie nhất chi mai jest metaforą dla nadziei.

Łacińska nazwa gatunkowa pochodzi od dawnej nazwy japońskiej mume, która jest niepodobna zarówno do chińskiego oryginału, jak i do nazwy używanej w Korei (매실 maesil). Przynależność do rodzaju Prunus i synonim nazwy zwyczajowej (śliwa japońska) stosowany w wielu językach, sugeruje bliskie pokrewieństwo ze śliwą domową. W istocie gatunek ten należy do sekcji Armeniaca i jest bliskim krewnym moreli zwyczajnej. Dlatego poprawną nazwą w języku polskim jest "morela japońska", podczas gdy określenie śliwa japońska zarezerwowana jest dla gatunku Prunus salicina.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2020-07-12 00:11:30]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=60334024. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  • Michael A. Dirr: Dirr's Trees and Shrubs for Warm Climates. Portland, Oregon: Timber Press, 2002. ISBN 0-88192-525-X.
  • Ernie Wasson: The Complete Encyclopedia of Trees and Shrubs: Descriptions, Cultivation Requirements, Pruning, Planting. San Diego: Thunder Bay Press (CA), 2001, s. 816. ISBN 1-59223-055-5.
  • Bolesław Sękowski: Pomologia systematyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10859-2.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-28].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • styczeń
      • luty
    • liczba płatków
      • płatków pięć
    • zapach
      • miły i przyjemny zapach
      • słaba, delikatna woń
    • barwa kwiatów
      • białe
      • różowe
      • czerwone
  • ogólne
    • drzewo
    • roślina lecznicza
    • roślina ozdobna
    • roślina użytkowa
    • roślina uprawiana
    • kraj pochodzenia: Chiny i Japonia
    • roślina niejadalna
    • pochodzenie: Chiny
    • pochodzenie: Daleki Wschód
    • pochodzenie Chiny i Korea
    • roślina obecna w kulturze
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • mięsiste
        • pestkowiec
    • okres dojrzewania owoców
      • czerwiec
    • powierzchnia owocu
      • meszkowaty nalot
    • kolor owoców
      • żółtozielonkawe
      • żółtozielony z różowym odcieniem
  • cechy liści
    • szczyt
      • ostry
    • kolor liścia
      • jasnozielone
    • kształt blaszki
      • owalne
    • powierzchnia blaszki
      • błyszcząca
  • cechy drzew i krzewów
    • cechy korony
      • kulista
    • wysokość
      • do 9 m