Buzdyganek naziemny Tribulus terrestris

Buzdyganek naziemny (Tribulus terrestris L.) – gatunek rośliny z rodziny parolistowatych. Występuje na znacznych obszarach Afryki, Azji, w Australii oraz w południowej i środkowej Europie, rozprzestrzenił się też gdzieniegdzie poza obszar swojego rodzimego występowania. We florze Polski występuje rzadko, jako gatunek zawlekany, efemerofit.

Liście parzystopierzaste, owłosione. Kwiaty żółte, pięciokrotne. Pokrój ma rozesłane łodygi o długości 10-30 cm. Owoc rozłupnia z 5 kolczastymi rozłupkami, przypominająca nieco głowicę buzdygana (stąd nazwa); po dojrzeniu rozpadają się na 5 rozłupek.

Biologia i występowanie


Roślina jednoroczna. Rośnie najczęściej na glebach piaszczystych, ugorach, obrzeżach pól.


Buzdyganek naziemny jest używany w medycynie chińskiej i indyjskiej Ayurvedzie przede wszystkim jako środek tonizujący (wzmacniający). Inny indyjski system medycyny – Unani – uznaje buzdyganek za afrodyzjak, lek uspokajający i moczopędny.W medycynie zachodniej, buzdyganek naziemny jest składnikiem suplementów diety mających zwiększać potencję i wspomagać erekcję u mężczyzn. Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku, Jeffrey Peterman, amerykański kulturysta, rozpowszechniał teorię, że buzdyganek naziemny zwiększa także poziom testosteronu i pobudza przyrost mięśni.
Używanie buzdyganka jako afrodyzjaku zapoczątkowało badanie przeprowadzone w latach 70. na bezpłodnych parach, które wykazało zwiększanie się poziomu testosteronu i hormonu luteinizującego u mężczyzn po zastosowaniu badanego ziela. Jednak w roku 2000 stwierdzono, że z powodu braku innych danych na temat działania buzdyganka nie można zakładać jego skuteczności u zdrowych ludzi.
W badaniach z grupą kontrolną nie udało się jak dotąd udowodnić, że buzdyganek powoduje znaczący wzrost poziomu testosteronu Badania preparatu zawierającego androstendion i wyciąg z buzdyganka wykazały, że połączenie tych składników nie podnosi poziomu testosteronu bardziej niż sam androstendion. Nie udowodniono również działania pobudzającego przyrost mięśni ani zwiększania ich siły. Wykazano natomiast skuteczność buzdyganka we wzmacnianiu zachowań seksualnych u zwierząt. Pod wpływem wyciągu z buzdyganka naziemnego zaobserwowano u szczurów i królików istotne statystycznie zwiększenie poziomu testosteronu, dihydrotestosteronu i dihydroepiandrostanu oraz działania sugerujące skuteczność buzdyganka jako afrodyzjaku. Obserwowane efekty były prawdopodobnie spowodowane stymulacją receptorów androgenowych w mózgu.
Uważa się, że składnikiem aktywnym buzdyganka jest protodioscyna, pochodna DHEA.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-05-19 10:36:35]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=56703701. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Rogerson S, Riches CJ, Jennings C, Weatherby RP, Meir RA, Marshall-Gradisnik SM.. The Effect of Five Weeks of Tribulus terrestris Supplementation on Muscle Strength and Body Composition During Preseason Training in Elite Rugby League Players. „The Journal of Strength & Conditioning Research”. 21 (2), s. 348–53, 2007. DOI: 10.1519/R-18395.1. PMID: 17530942. 
  • Brown GA, Vukovich MD, Reifenrath TA, Uhl NL, Parsons KA, Sharp RL, King DS. Effects of anabolic precursors on serum testosterone concentrations and adaptations to resistance training in young men. „International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism”. 10 (3), s. 340–59, 2000. PMID: 10997957. 
  • Gauthaman K, Adaikan PG, Prasad RN.. Aphrodisiac properties of Tribulus Terrestris extract (Protodioscin) in normal and castrated rats. „Life Sciences”. 71 (12), s. 1385–96, 2002. DOI: 10.1016/S0024-3205(02)01858-1. PMID: 12127159. 
  • Brown GA, Vukovich MD, Martini ER, Kohut ML, Franke WD, Jackson DA, King DS. Endocrine and lipid responses to chronic androstenediol-herbal supplementation in 30 to 58 year old men. „J Am Coll Nutr”. 20 (5), s. 520–8, 2001. PMID: 1601567. 
  • Gauthaman K, Ganesan AP. The hormonal effects of Tribulus terrestris and its role in the management of male erectile dysfunction—an evaluation using primates, rabbit and rat. „Phytomedicine”. 15 (1-2), s. 44–54, Jan 2008. DOI: 10.1016/j.phymed.2007.11.011. PMID: 18068966. 
  • Brown GA, Vukovich MD, Reifenrath TA, et al.. Effects of anabolic precursors on serum testosterone concentrations and adaptations to resistance training in young men. „International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism”. 10 (3), s. 340–59, Sep 2000. PMID: 10997957. 
  • Neychev VK, & Mitev VI.. The aphrodisiac herb Tribulus terrestris does not influence the androgen production in young men. „Journal of Ethnopharmacology”. 101 (1-3), s. 319–23, 2005. DOI: 10.1016/j.jep.2005.05.017. PMID: 15994038. 
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-12-01].
  • Gauthaman K, Adaikan PG, Prasad RN. Aphrodisiac properties of Tribulus Terrestris extract (Protodioscin) in normal and castrated rats. „Life Sciences”. 71 (12), s. 1385–96, Aug 2002. DOI: 10.1016/S0024-3205(02)01858-1. PMID: 12127159. 
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
  • Bucci LR. Selected herbals and human exercise performance. „The American journal of clinical nutrition”. 72 (2 Suppl), s. 624S–36S, 2000. PMID: 10919969. 
  • Gauthaman K, Ganesan AP, Prasad RN. Sexual effects of puncturevine (Tribulus terrestris) extract (protodioscin): an evaluation using a rat model. „Journal of Alternative and Complementary Medicine”. 9 (2), s. 257–65, 2003. DOI: 10.1089/10755530360623374. PMID: 12804079. 
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • barwa kwiatów
      • płatki żółte
    • liczba płatków
      • płatków pięć
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina użytkowa
    • roślina jednoroczna
    • status gatunku we florze Polski
      • efemerofit
  • cechy owoców
    • powierzchnia owocu
      • kolczasta
  • siedlisko
    • ugory