Zwrotnica zwierciadło Wenery Legousia speculum-veneris

Zwrotnica zwierciadło Wenery, leguzja zwierciadło Wenery (Legousia speculum-veneris) – gatunek rośliny należący do rodziny dzwonkowatych. Występuje w Europie południowo-zachodniej i południowo-wschodniej – od półwyspu Iberyjskiego poprzez Francję, Holandię, Niemcy i Austrię, po Rumunię, Bułgarię i Turcję na wschodzie. Poza tym roślina ta bywa zawlekana i pojawia się w zasiewach, rzadko jest uprawiana i notowana jest jako efemerofit w Polsce oraz we wschodniej i zachodniej części USA. Występuje jako chwast na polach uprawnych, na nieużytkach, przydrożach, rzadko także na kamienistych stokach w garigu. Wraz z postępem technologicznym w rolnictwie rejestrowane jest zanikanie tego gatunku na wielu obszarach.

Liście skrętoległe. Dolne liście łodygowe krótkoogonkowe i odwrotnie jajowate, karbowane lub faliste, wyższe liście coraz węższe i siedzące. Kwiaty skupione w pęczkach po 2–5 (czasem pojedynczo) w luźnym gronie. Osadzone są na krótkich szypułkach. Kielich tworzy pięć równowąskich, ostrych i lekko owłosionych działek o podobnej długości jak korona. Jej płatki zrośnięte są tylko u nasady i są szeroko rozpostarte osiągając średnicę 15–23 mm. Płatki mają barwę od ciemnoniebieskiej poprzez czerwonawofioletową po białą (rzadko). Pręcików jest 5, słupek zwieńczony jest trójdzielnym znamieniem. Pokrój roślina o zmiennym pokroju – czasem z łodygą pojedynczą i nierozgałęzioną, ale częściej – silnie rozgałęziona, z szeroko rozpostartymi i podnoszącymi się odgałęzieniami. Osiąga zwykle 15–25 cm wysokości. Łodyga kanciasta i na brzegu brodawkowata lub pokryta ostrymi, zwróconymi w dół włoskami. Owoce równowąskie torebki osiągające do 10–15 mm długości, na obu końcach zwężające się.

Biologia i występowanie


Roślina jednoroczna, kwitnąca w obrębie swego naturalnego zasięgu od marca do czerwca. Dalej na północy, w Polsce kwitnie od czerwca do sierpnia, czasem jeszcze we wrześniu.


Jest rzadko uprawiana. W Polsce sporadycznie w kolekcjach.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-07-14 13:50:08]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52640105. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • T.J. Nowak, W. Gawryś, J. Marcinkowski. Index plantarum of cultivated herbaceous plants in Poland. „Prace Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego”. 6, 1, s. 223, 2000. 
  • Pawłowski B., Jasiewicz A. (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XII. Warszawa, Kraków: PAN Instytut Botaniki im. W. Szafera, PWN, 1971, s. 91-92.
  • Legousia speculum-veneris (L.) Fisch. ex A. DC.. W: Plants Database [on-line]. USDA. [dostęp 2018-02-21].
  • M. Blamey, Ch. Grey-Wilson: Wild Flowers of the Mediterranean. London: A & C Black, 2008, s. 431. ISBN 0-7136-7015-0.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 450-451. ISBN 83-01-14342-8.
  • T.G. Tutin, V.H. Heywood, N.A. Burges, D.M. Moore, D.H. Valentine, S.M. Walters, D.A. Webb: Flora Europaea. Vol. 4. Cambridge, London, New York, Melbourne: Cambridge University Press, 1976, s. 94.
  • Legousia speculum-veneris (L.) Durande ex Vill.. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-02-21].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-02-21].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002, s. 100. ISBN 83-85444-83-1.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • płatki czerwone
      • płatki fioletowe
      • płatki niebieskie
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście najszersze przy końcu
      • liście odwrotnie jajowate
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
      • łodyga owłosiona
  • cechy owoców
    • rodzaj owoców
      • suche
        • torebki
  • ogólne
    • chwast
    • roślina użytkowa
    • roślina jednoroczna
    • status gatunku we florze Polski
      • efemerofit
  • siedlisko
    • nieużytki
    • pola uprawne