Cenolofium nagie Cenolophium denudatum

Cenolofium nagie, cenolofium Fischera, wzdęcin Fischera (Cenolophium denudatum) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae). Jedyny przedstawiciel rodzaju cenolofium, dawniej zwanego też wzdęcinem. Rośnie dziko w Europie Wschodniej, Syberii i Azji Środkowej, na zachodzie sięgając Litwy, Łotwy, Białorusi i Ukrainy, a na wschodzie Mongolii. W Polsce gatunek został błędnie podany z Torunia. Opisywany jest jako możliwy do odnalezienia w północno-wschodniej części kraju. W naturze rośnie na wilgotnych łąkach, na terenach podmokłych i w lasach, sięgając na terenach górskich do 1800 m n.p.m. Bywa uprawiany jako roślina ozdobna.

Liście ogonkowe, o nasadach pochwiastych. Blaszki liści odziomkowych w zarysie trójkątne, do 20 cm długości, 3-4-krotnie pierzasto podzielone na wąskie i całobrzegie odcinki osiągające 10–60 mm długości i 1–5 mm szerokości. Górne liście mniejsze, dwukrotnie trójdzielne lub trójklapowe. Kwiaty zebrane w baldachy złożone, których rozgałęzienia pozbawione są pokryw lub są one nieliczne (1–4), równowąskie. Pokrywki są nieliczne i podobnie równowąskie, o długości podobnej do szypułek kwiatowych. Baldach składa się z 10–25 baldaszków i osiąga zazwyczaj średnicę 5–7, rzadziej do 10 cm. Działki kielicha drobne. Płatki korony białe, jajowate, wycięte na końcu. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem. Słupki odgięte, dwa razy dłuższe od stożkowatego krążka miodnikowego. Pokrój naga bylina osiągająca 0,5 do 1,5 m wysokości. Z tęgiego korzenia palowego wyrasta jedna do trzech wzniesionych łodyg, pełnych, kreskowanych, często nieco wygiętych w węzłach i purpurowo nabiegłych. U nasady pędu włókniste pozostałości starych liści. Owoce rozłupnia rozpadająca się na dwie rozłupki, spłaszczone, eliptyczne lub podługowate, o długości 3,5 do 5 mm, na powierzchni wyraźnie żebrowane.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-07-28 13:37:17]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=57147144. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Cenolophium denudatum (Fisch. ex Hornem.) Tutin. W: Plants of the World [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-07-04].
  • David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 178. ISBN 978-1-107-11502-6.
  • Cenolophium. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-07-03].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  • Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 51. ISBN 978-83-925110-5-2.
  • Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B.: Rośliny polskie. Część I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 452. ISBN 83-01-05287-2.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 342. ISBN 83-01-14342-8.
  • Cenolophium W. D. J. Koch. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-07-04].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2019-07-04].
  • Pu Fading, Mark F. Watson: Cenolophium W. D. J. Koch. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-07-04].
  • T.G. Tutin, V.H. Heywood i in.: Flora Europaea. Vol. 2. Cambridge, London, New York, New Rochelle, Melbourne, Sydney: Cambridge University Press, 1981, s. 356. ISBN 0-521-06662-X.
  • Cenolophium denudatum (Fisch. ex Hornem.) Tutin. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-07-04].
  • Cenolophium denudatum. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-07-04].
ogólne roślina ozdobna
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
korona kwiatu i typ kwiatostanu baldachy
kształt blaszki liście najszersze przy nasadzie
kształt blaszki liście trójkątne
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie u dołu łodygi lub odziomkowe
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie całobrzegie
ulistnienie liście pierzaste
rodzaj owoców rozłupki
powierzchnia owocu żeberkowana
wygląd łodygi łodyga gładka