Nawrot polny Buglossoides arvensis

Nawrot polny (Buglossoides arvensis L., syn. Lithospermum arvense (L.) – gatunek rośliny należący do rodziny ogórecznikowatych. Pierwotnie gatunek śródziemnomorsko-irano-turański. Współcześnie występuje w południowej i środkowej Europie oraz w Azji Zachodniej. W Polsce jest pospolity w całym kraju.

Liście dolne – krótkoogonkowe, łopatkowate lub podługowatolancetowate; wyższe – skrętoległe, siedzące, lancetowate, całobrzegie, zaostrzone, szorstko przylegająco owłosione, jasnozielone, posiadają wyraźnie widoczny nerw centralny. Liście bez wystających nerwów bocznych. Kwiaty kwiatostan w postaci 1-2 ulistnionych skrętków, wydłużających się podczas kwitnienia. Kwiaty krótkoszypułkowe. Kielich rozcięty prawie do nasady; działki wydłużają się w czasie owocowania. Kwiaty promieniste. Korona kwiatu drobna, lejkowata, o białej lub żółtawobiałej koronie; rurka korony biała lub fioletowa: z zewnątrz miękko owłosiona, wewnątrz 5 omszonych aksamitnych fałdów, włoski wzdłuż nerwów pomiędzy pręcikami; 10 bardzo drobnych łuseczek u nasady rurki. Pręcików 5, słupek 1, zalążnia górna, 4-dzielna. Pokrój bylina, szarawa, szorstko przylegająco owłosiona. Łodyga wysokości 20-60 cm, pojedyncza lub słabo rozgałęziona, z podłużnymi listewkami posiada 2-3 rozgałęzień, jest krótko i szorstko owłosiona, stosunkowo rzadko ulistniona. Owoc brązowoszare rozłupki, guzkowate, 4 lub mniej, wielkości 3,5 mm, jajowatotrójgraniaste, bardzo twarde. Z 4. rozłupek zwykle 3 opadają, a 1. pozostaje w kielichu; w czasie młócenia przedostaje się do ziarna.

Biologia i występowanie


W obszarze pierwotnego zasięgu występuje w murawach kserotermicznych i na skałach. Rozprzestrzeniony (w Europie Środkowej jest archeofitem znanym od neolitu) rośnie na polach, w ogrodach, na przydrożach, nieużytkach, jako chwast w uprawach zbóż ozimych i w uprawach okopowych. Gatunek charakterystyczny dla rzędu Centauretalia cyani (klasa Stellarietea mediae).
Roślina roczna; jara lub ozima. Bylina, hemikryptofit.
Występuje na niżu i rzadziej w niższych partiach gór. Rośnie na podłożu zasobnym w węglan wapnia, także piaszczystym.
Kwitnie od kwietnia do sierpnia. Roślina synantropijna.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-08-11 00:56:21]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=57191071. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 83-7073-514-2.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: PWN, 2016.
  • Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Warszawa: PWN, 1986. ISBN 83-01-00129-1.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-22].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • kwiecień
      • maj
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
    • barwa kwiatów
      • płatki białe
      • płatki fioletowe
      • płatki niebieskie
      • płatki żółte
    • kwiatostan
    • symetria kwiatu
      • promienista
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście lancetowate
      • liście najszersze przy końcu
      • liście łopatkowate
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
      • łodyga szorstka
      • łodyga owłosiona
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • brązowe
  • ogólne
    • chwast
    • bylina
    • status gatunku we florze Polski
      • archeofit
  • siedlisko
    • nieużytki
    • murawy