Paroząb tufowy Didymodon tophaceus

Paroząb tufowy (Didymodon tophaceus (Brid.) Lisa) – gatunek mchu należący do rodziny płoniwowatych (Pottiaceae Schimp.). Występuje na półkuli północnej i południowej, na skałach lub glebie w lasach i w pobliżu cieków wodnych.

Gametofit Rośliny formują maty lub kępy, są zielone do oliwkowozielonych lub jasnobrązowych. Zarówno łodyżki jak i listki tego gatunku mchu osiągają różne rozmiary w zależności od warunków siedliskowych. Łodyżki wyprostowane, często rozgałęzione, często wysokości do 1,5 cm, ale czasem dorastające do 3–5 lub 6 cm. Listki łodygowe zazwyczaj długości 2 mm, szerokości do 1 mm, słabo rozpostarte lub rzadziej stulone, delikatnie skręcone i falowane w stanie suchym, rozpostarte gdy wilgotne, owalne do podłużnie eliptycznych, sporadycznie owalnie lancetowate, często zbiegające na łodyżce. Blaszki całobrzegie, brzegi odgięte do 3/4 długości, wierzchołek szeroko zaostrzony, tępy lub zaokrąglony. Żebro kończy się w wierzchołku listka lub 1–6 komórek przed wierzchołkiem. Sporofit Seta rudobrązowa, długości 0,7–1,2 cm. Puszka zarodni długości 0,6–1,5 mm. Zęby perystomu nieobecne, śladowe lub krótkie (do 220 µm), w liczbie 16. Zarodniki o średnicy 12–14 µm, rzadko do 20 µm. Gatunki podobne Paroząb śniady D. luridus również może mieć listki o zaokrąglonych wierzchołkach, ale o blaszkach stopniowo zwężających się trójkątnie, które w stanie suchym przylegają do łodyżek. Paroząb mylny D. fallax ma mniej zaokrąglone wierzchołki listków. Pseudocrossidium revolutum ma listki o podobnych wierzchołkach, ale o szeroko zawiniętych brzegach. Nagosz rdzawy Gymnostomum aeruginosum ma krótsze (ok. 1,75 mm długości) listki z węższym wierzchołkiem. Nagosz wapienny Gymnostomum calcareum ma listki krótsze niż 1 mm i typowo jest koloru jasnozielonego. Scopelophila cataractae ma listki rynienkowate z kilem, zwężające się od podstawy do ostrego wierzchołka.

Biologia i występowanie


Występuje w Ameryce Północnej (Kanada, Stany Zjednoczone, Meksyk), Europie, Ameryce Południowej, Afryce, na wyspach Oceanu Atlantyckiego, wyspie Lord Howe, oraz w Azji (Chiny, Japonia, Indie, Pakistan, rosyjska Syberia).
W Polsce podawany m.in. z województwa śląskiego.
Zarodniki dojrzewają od zimy do wiosny.
Mech z reguły nizinny, występuje na wysokościach 0–2000 m n.p.m. Rośnie na skałach lub glebie. Porasta klify, skały w lasach i w pobliżu cieków wodnych, gliniaste brzegi jezior i rzek nizinnych, okolice wodospadów i inne tereny wilgotne. Preferuje podłoża bazujące na wapieniu, łupku wapiennym, dolomicie i wilgotnej glinie. Spotykany także na wilgotnych murach oporowych, płytkiej glebie wzdłuż dróg i ścieżek oraz w dołach i kamieniołomach.


Gatunek został wpisany na czerwoną listę mchów województwa śląskiego z kategorią zagrożenia „LC” (najmniejszej troski, stan na 2011 r.). Tę samą kategorię otrzymał Czechach w 2005 r. W 2001 r. na Słowacji nadano mu kategorię „NT” (bliski zagrożenia).

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-10-09 14:03:07]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52238909. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Didymodon tophaceus (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2017-03-13].
  • Adam Stebel, Barbara Fojcik, Henryk Klama, Jan Żarnowiec. Czerwona lista mszaków województwa śląskiego - The Red List of Threatened Bryophytes of Silesian Voivodship. „Czerwone listy wybranych grup grzybów i roślin województwa śląskiego”. 2, 2012. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska. ISSN 427-9142 (pol.). [dostęp 2017-03-11]. 
  • B. Goffinet, W.R. Buck, A.J. Shaw: Classification: mosses (ang.). University of Connecticut, 2008–. [dostęp 2017-03-12].
  • Didymodon tophaceus. W: Mosses and Liverworts of Britain and Ireland - a field guide. Ian Atherton, Sam Bosanquet, Mark Lawley (red.). Wyd. I. British Bryological Society, 2010, s. 466. ISBN 978-0-9561310-1-0. [dostęp 2017-03-14]. (ang.)
  • Didymodon tophaceus (ang.). W: Bryophyte Flora of North America Vol. 1 [on-line]. [dostęp 2017-03-13].
  • Didymodon tophaceus (ang.). W: Moss Flora of China V. 2 [on-line]. [dostęp 2017-03-14].
  • siedlisko
    • wapienie
  • ogólne
    • mech