Mierznica czarna Ballota nigra

Mierznica czarna (Ballota nigra L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Występuje w Afryce Północnej (Algieria, Maroko, Tunezja), całej niemal Europie oraz w Azji Zachodniej,na Kaukazie i Zakaukaziu. W polskiej florze archeofit, pospolicie występujący na całym obszarze. Roślina po zasuszeniu czernieje i stąd pochodzi jej nazwa gatunkowa.

Liście ulistnienie nakrzyżległe.[potrzebny przypis] Liście są szarawozielone, ogonkowe, blaszka jajowata lub okrągła i 2–4 cm szeroka. Brzeg jest nieregularnie karbowany, o nasadzie sercowatej lub klinowatej. Obie powierzchnie liścia pokryte są licznymi białawymi włoskami. Unerwienie jest pierzaste, wyraźne na dolnej powierzchni, lekko zagłębione na górnej. Kwiaty zebrane w gęste nibyokółki w kątach liści, na wyraźnych szypułkach. Kwiaty grzbieciste. Mają owłosiony, rurkowato-lejkowaty kielich o 10 wystających nerwach i rynienkowanych podłużnie ząbkach. Ma on długość 8-10 mm, ząbki kielicha 3-4 mm. Jasnoróżowa lub różowo-liliowa korona kwiatu ma długość 13-17 mm. Jej górna warga jest w częściowo owłosiona (owłosienie typu gwiazdkowego). Łodyga wyraźnie czterokanciasta, podłużnie prążkowana, ciemnozielona lub czerwonawobrunatna, mniej lub bardziej owłosiona. Owoc rozłupki o długości do 2 mm.

Biologia i występowanie


Cechy fitochemiczne: Po zgnieceniu roślina wydziela nieprzyjemny zapach.
Rozwój: Bylina, hemikryptofit lub chamefit. Przedprątne kwiaty kwitną od czerwca do września.
Siedlisko: przydroża, pola uprawne (chwast), roślina ruderalna.
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Leonuro-Ballotetum.
Jest podstawową rośliną żywicielską ekspansywnego pluskwiaka siedliszka sześcioplamego (Tritomegas sexmaculatus).
Liczba chromosomów 2n=22.


Surowiec zielarski
Ziele mierznicy czarnej (Ballotae nigrae herba) – wysuszone, kwitnące szczyty pędów. Zawiera m.in. olejek eteryczny (o niezbyt przyjemnym zapachu), garbniki, pektyny i kwasy organiczne.
Działanie i zastosowanie
Herbatka z ziela mierznicy czarnej (1 łyżeczkę rozdrobnionego suszu zalać 1 szklanką wrzątku i parzyć pod przykryciem 15-20 minut, przecedzić i w razie konieczności pić 3 razy dziennie po 1/2 szklanki) to dość skuteczny lek, zalecany do stosowania w rozlicznych dolegliwościach nerwicowych i psychicznych – w depresji, stanach lękowych, neurastenii, w bezsenności, ogólnym wyczerpaniu psychicznym. Ponadto także w migrenie, przeziębieniu i grypie (ma bowiem działanie napotne). Zewnętrznie można stosować – jako środek łagodzący bóle reumatyczne i nerwobóle – okłady ze świeżego ziela mierznicy.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-10 23:51:37]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=55245131. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-4.
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Jerzy Lis, Dariusz Ziaja. Zmiany zasięgu Tritomegas sexmaculatus (Rambur, 1839) (Hemiptera: Heteroptera: Cynidae) w Polsce efektem zmian klimatycznych?. „Nature Journal”. 42, s. 123-128, 2009. Opole: Opole Scientific Society. 
  • Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  • Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • czerwiec
      • lipiec
      • sierpień
      • wrzesień
    • barwa kwiatów
      • płatki różowe
      • płatki liliowe
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście sercowate
      • liście jajowate
      • liście najszersze przy końcu
      • liście klinowate
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga czterokanciasta
      • łodyga owłosiona
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina ekspansywna
    • chwast
    • roślina użytkowa
    • bylina
    • roślina ruderalna
    • roślina żywicielska
    • Surowiec zielarski
    • archeofit
  • siedlisko
    • pola uprawne