Kukurydza zwyczajna Zea mays

Kukurydza zwyczajna (Zea mays) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny wiechlinowatych. Roślina ciepło- i światłolubna. Należy do zbóż. Pochodzi z Meksyku, ale nie występuje w formie dzikiej. Największymi producentami są Stany Zjednoczone, Chiny i Brazylia. W 2018 roku produkcja na świecie wyniosła 1147,6 mln ton.

Pokrój o wzniesionym, pojedynczym źdźble, wysokości 0,5 do 2,5 m – zależnie od odmiany (w tropikach nawet do 6 m). Łodyga w węzłach pełna, międzywęźla wypełnione gąbczastym rdzeniem. W wilgotniejszym klimacie niektóre odmiany w węzłach tworzą przybyszowe korzenie podporowe. Liście skrętoległe, sfalowane, o szerokiej blaszce i krótkim języczku, z wierzchu lekko omszone, pojedynczo wyrastające z węzła. Kwiaty roślina jednopienna i wiatropylna (anemogamia). Kwiatostany kwiatów męskich w postaci wiechy złożonej o długości 10 do 40 cm są osadzone na wierzchołkach źdźbeł. Wiecha składa się z licznych, dwukwiatowych kłosków osadzony parami, spiralnie, na osi kwiatostanowej. W kwiecie trzy pręciki z pylnikami zawierającymi do 2500 ziaren pyłku. Kwiatostany żeńskie osadzone na skróconych pędach bocznych przekształconych w osadki tworzące kolby stojące pojedynczo w pachwinach liści, okryte pochwami liściowymi. Kłoski kolby są dwukwiatowe, z których jeden ma normalnie rozwinięty słupek z bardzo długim znamieniem (nawet do 70 cm), drugi jest szczątkowy, niezdolny do zapłodnienia i tworzenia nasion. Masa kwitnącej kolby waha się od 40 do 500 g. Owoc ziarniak o bardzo zmiennym kształcie i ubarwieniu zależnym od odmiany (patrz zdjęcie). Dojrzałe od koloru białego poprzez żółty, pomarańczowy, brunatny do ciemnofioletowego.

Surowiec zielarski: Znamię kukurydzy – Stigma Maydis, skrobia kukurydziana – Amylum Maydis Działanie: znamiona kukurydzy stosuje się jako lek moczopędny oraz w pewnym stopniu przeciwzapalny i rozkurczowy w przypadku trudności w oddawaniu moczu. W zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza oraz w obrzękach wywołanych niewydolnością krążenia i nerek. Stosuje się je również jako lek żółciopędny i pomocniczo w zapaleniu wątroby. Skrobia jest stosowana jako środek pomocniczy w produkcji preparatów farmaceutycznych.
Podstawowe kierunki wykorzystania kukurydzy:przemysł młynarski i inne zastosowania spożywcze, produkcja fruktozy, produkcja furfurolu, produkcja krochmalu, produkcja alkoholu, produkcja biogazu, produkcja polilaktydu spalanie (surowiec energetyczny).

Według mitologii Majów pierwsi ludzie zostali ulepieni przez bogów z ciasta kukurydzianego.

Kukurydza była uprawiana w Meksyku już co najmniej 6,7 tys. lat temu. Kultury starożytnych Majów i Azteków są silnie związane z uprawą kukurydzy. Była ona dla nich bazą materialną, obiektem wierzeń i kultu religijnego. Pierwsze sposoby korzystania z kukurydzy opisał Krzysztof Kolumb, on też podobno nadał jej nazwę „mais”. Po odkryciu Ameryki kukurydza została przywieziona do Australii, Azji, Afryki i Europy. Najwcześniej uprawa kukurydzy skoncentrowała się w Portugalii i Hiszpanii. Na przełomie XVI i XVII wieku dotarła do Szwajcarii, Francji, Włoch, krajów bałkańskich i północnej Europy. Do Polski to zboże przywieziono z Rumunii lub Węgier w XVIII w.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2021-08-22 00:26:13]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=64334993. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Zagrożenia/Ochrona – Kukurydza – Gatunki roślin uprawnych – IHAR-PIB, www.ihar.edu.pl [dostęp 2017-11-24]  (pol.).
  • Takson: Zea mays (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-01-16].
  • Sorting Zea mays (ang.). W: Multilingual Multiscript Plant Names Database [on-line]. [dostęp 2011-01-16].
  • Główny Urząd Statystyczny / Obszary tematyczne / Rolnictwo. Leśnictwo / Uprawy rolne i ogrodnicze, stat.gov.pl [dostęp 2020-07-09]  (pol.).
  • Zea mays, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  • Choroby i szkodniki w kukurydzy, www.kpodr.pl [dostęp 2013-12-14] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-14]  (pol.).
  • Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-01-16]  (ang.).
  • Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 294.469. ISBN 978-83-200-5311-1.
  • Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia - Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 73. ISBN 83-7425-368-1.
  • FAOSTAT (ang.). [dostęp 2014-05-20].
  • Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669. ISBN 83-200-2846-9.
  • ZytaZ. Waraczewska ZytaZ., Siew kukurydzy – co zrobić, aby uzyskać wysoki plon?, [w:] MojaRola.pl [online], KMedia, 27 stycznia 2019 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-02-13]  (pol.).
  • Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  • cechy kwiatów
    • kwiatostan
      • groniasty
        • prosty
          • kłos
        • złożony
          • wiecha
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • żółte
      • brązowe
      • fioletowe
      • białe
      • pomarańczowe
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina jadalna
    • roślina użytkowa
    • roślina pyłkodajna
    • roślina jednoroczna
    • Surowiec zielarski
    • warzywo