Jabłoń dzika Malus sylvestris

Jabłoń dzika, płonka (Malus sylvestris) – gatunek jabłoni rosnący dziko w niemal całej Europie. Jest uprawiany w wielu krajach świata. W Polsce występuje rzadko na niżu i w niższych położeniach górskich. Inne nazwy zwyczajowe: jabłoń płonka, jabłoń leśna. W wyniku skrzyżowania jabłoni dzikiej i jabłoni niskiej (Malus pumila) powstała jabłoń domowa, uprawiana obecnie w ogromnej ilości kultywarów.

Liście ulistnienie skrętoległe, liście szerokoeliptyczne do okrągławych, do 6,5 cm długości. Przylistki wcześnie odpadające. Kwiaty dość duże, zebrane po kilka w baldachokształtne kwiatostany. Mają 5-działkowy kielich i 5 białych z różowym zabarwieniem płatków korony, słupek złożony z 5 owocolistków i liczne pręciki z żółtymi pylnikami. Pokrój krzew lub małe drzewo o wysokości do 10 m z cierniami na krótkopędach, zwłaszcza na młodych roślinach. Owoce na cienkich i szypułkach dłuższych od połowy długości owocu, jabłkowate, niewielkie (do 3,5 cm średnicy), kuliste, zielone do żółtozielonych, zwykle błyszczące, na szczycie z trwałym kielichem. Są kwaśne i twarde.

Biologia i występowanie


Kwitnie w maju równocześnie z rozwojem liści. Kwiaty są przedsłupne i owadopylne. W Polsce rośnie w zaroślach, lasach liściastych i mieszanych oraz na ich obrzeżach. Zwykle nieliczna na stanowiskach. Rośnie bardzo wolno


Używana była dawniej na podkładki dla szlachetnych odmian jabłoni oraz jako roślina lecznicza.
Drewno było cenione ze względu na twardość i czerwone zabarwienie – wykorzystywane w snycerstwie i tokarstwie.
W Księdze Joela (1,12) jest werset: „Uschła winna latorośl i zwiędło drzewo figowe, drzewo granatowe i palma daktylowa, i jabłoń". Wskazuje on, że jabłoń uprawiana była już wówczas na Ziemi Świętej.
W Mezopotamii znano owoce dzikiej jabłoni już 5 tysięcy lat p.n.e., mimo, że nie rosła tam. Jej owoce były sprowadzane z innych krajów i były cenne – świadczy o tym fakt, że złożono je jako dary ofiarne. W grobowcu królewskim w Ur odkryto nanizane na sznurek połówki jabłek jabłoni dzikiej, mówią też o tym gatunku napisane pismem klinowym gliniane tabliczki pochodzące z tego okresu. Około 4 tysięcy lat p.n.e. jabłka sprowadzane były do starożytnego Egiptu. Zwęglone, pochodzące z okresu około tysiąc lat p.n.e. owoce jabłoni znaleziono na granicy półwyspu Synaj i pustyni Negew.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:43:46]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51721303. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-12-20].
  • Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 240. ISBN 83-01-12099-1.
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Wyd. czwarte. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 185. ISBN 83-01-00129-1.
  • Bolesław Sękowski: Pomologia systematyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10859-2.
  • Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  • W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • The Plant List. [dostęp 2014-12-20].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • maj
    • liczba płatków
      • płatków pięć
    • kwiatostan
    • pręciki
      • pylniki żółte
    • barwa kwiatów
      • różowo-białe
    • znamiona słupka
      • szyjki słupka zrośnięte spodem
  • cechy łodygi
    • szacowana wysokość łodygi
      • wyższa od człowieka (> 200 cm)
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • szerokoeliptyczne
    • nasada
      • zaokrąglona
    • brzeg liścia
      • karbowanopiłkowany
    • kształ pąków
      • drobne
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • żółte
      • zielone
    • powierzchnia owocu
      • gładka
  • ogólne
    • drzewo
    • krzew
    • roślina lecznicza
    • roślina użytkowa
    • roślina nektarodajna
    • kultywar
  • siedlisko
    • Lasy liściaste
    • lasy liściaste i mieszane
    • zarośla
  • forma życiowa wg Raunkiæra
    • megafanerofit
  • cechy drzew i krzewów
    • kwiaty
      • kwiaty obupłciowe
    • wysokość
      • do 10 m
    • cechy gałęzi
      • gałązki często cierniste