Żyto zwyczajne Secale cereale

Żyto zwyczajne (Secale cereale) – gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych, najważniejszy pod względem gospodarczym przedstawiciel rodzaju żyto. Pochodzi z Bliskiego Wschodu, ale uprawiany jest głównie w północno-wschodniej, wschodniej i środkowej Europie. Gatunek uprawiany jest jako jednoroczna roślina ozima, rzadziej jara. Uprawiana na glebach lekkich. Cechuje się dużą odpornością na mróz i małymi wymaganiami glebowymi i cieplnymi. Rozmieszczenie upraw związane jest z tradycją upraw, wykorzystaniem żyta jako paszy dla zwierząt gospodarskich oraz spożyciem żytniego chleba. Po jego skrzyżowaniu z pszenicą uzyskano pszenżyto.

Kwiaty zebrane w 4-kanciasty kłos złożony. Kłoski zwykle 2-kwiatowe. Pokrój trawa silnie krzewiąca się, o długich źdźbłach, łatwo wylegających, płytko zakorzeniona. Owoce ziarniaki nieoplewione, szarozielone.


Roślina wykorzystywana jest w całości, ew. słoma lub ziarno, jako pasza. Mąka żytnia może być używana do produkcji pieczywa żytniego, razowego i chleba na zakwasie, lecz ciasto jest mniej elastyczne niż pszeniczne i trzyma mniej dwutlenku węgla. Żytni chleb posiada więcej smaku niż pszeniczny, ma mniej kalorii i wyższą zawartość minerałów. Żyto również jest używane w Stanach Zjednoczonych do robienia whisky, ginu w Holandii, a w Rosji do produkcji piwa. W Polsce jest składnikiem bimbru o nazwie Żytko jako produkt regionalny produkowany na terenach zamieszkałych przez Białych Górali. Dojrzała słoma rośliny ma zastosowanie w produkcji strzechy, pościeli, papieru i słomianych kapeluszy.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-08-11 00:23:25]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=57210736. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-09-17].
  • Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 351. ISBN 978-83-200-5311-1.
  • Żyto zwyczajne (Secale cereale) - PPR, www.ppr.pl [dostęp 2016-02-14] .
  • Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1057. ISBN 83-214-1305-6.
  • MojaRola.pl, Optymalne terminy siewu żyta ozimego, 2 września 2018 [dostęp 2018-09-02]  (pol.).
  • George J.G.J. Wong George J.G.J., Ergot of Rye: History, www.botany.hawaii.edu [dostęp 2017-05-01] .
  • Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  • Rye - Secale cereale - Overview - Encyclopedia of Life, Encyclopedia of Life [dostęp 2017-03-11]  (ang.).
  • FAOSTAT (ang.). [dostęp 2014-05-20].
  • ogólne
    • krzew
    • roślina użytkowa
    • trawa
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • zielone
      • szare
  • cechy kwiatów
    • kwiatostan
      • groniasty
        • prosty
          • kłos
        • złożony
          • kłos złożony