Pszenica twarda Triticum durum

Pszenica twarda, p. makaronowa, p. durum (Triticum durum Desf.) – gatunek pszenicy należący do rodziny wiechlinowatych. Powstała w wyniku mutacji genowej pszenicy płaskurki (Triticum dicoccum). Jest tetraploidem, ma 28 chromosomów.

Roślina jednoroczna, trawa o wysokości 1-1,8 m i grubych, ościstych kłosach. Występuje zarówno w postaci jarej, jak i ozimej. Osadka kłosa jest łamliwa, jej pięterka omszone, kłosy i ości często bywają czarne. Kłos ma niemal taką samą szerokość, jak grubość, ziarniaki są wyraźnie wypukłe z garbem. Ma nagie ziarna, bez plew. Ziarniaki tej pszenicy w porównaniu do pszenicy zwyczajnej są bardzo twarde, szkliste, ich wnętrze jest bursztynowo-żółte (u zwyczajnej białe). Wytwarza w bielmie barwnik luteinę co w najprostszy sposób odróżnia ją od pszenicy zwyczajnej.


Obok pszenicy zwyczajnej jest jednym z podstawowych zbóż. Z jej ziarniaków wyrabia się mąkę i kaszę. Ziarniaki pszenicy twardej zawierają więcej glutenu, dzięki czemu mąka z niej lepiej nadaje się do produkcji makaronu, z tego też względu nazywana jest pszenicą makaronową. Makaron z mąki pszenicy twardej ma naturalny, bursztynowy kolor, podczas gdy makaron z pszenicy zwyczajnej pochłania podczas gotowania więcej wody, jest miękki, lepki i ma jasnoszary kolor.
Sztuka kulinarna: Zarówno w Europie jak i Ameryce Północnej makaron (spaghetti i rurki) produkowany jest prawie wyłącznie z pszenicy twardej. W północnej Afryce głównym produktem handlowym wykonanym z pszenicy twardej jest kuskus.
Ziarniaki po oczyszczeniu – kondycjonowanie wodą, usunięcie skórki i częściowo warstwy aleuronowej, są kruszone na kaszkę – semolinę, kuskus. Te kaszki chłoną znacznie mniej wody niż kasza manna i mniej niż mąki z pszenic zwyczajnych.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2020-01-12 00:31:59]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=58502465. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Triticum durum [w:] The Plant List [online] [dostęp 2015-01-17]  (ang.).
  • Pszenica twarda Durum – Triticum durum Desf.- durum wheat. [dostęp 2015-01-30].
  • Wild emmer wheat, Triticum dicoccoides, occupies a pivotal position in wheat domestication process. [dostęp 2015-01-29].
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2012-06-02].
  • IHAR. A może pszenica twarda. [dostęp 2015-01-30].
  • Pszenica twarda ozima (DURUM), hodowla pszenicy twardej ozimej – Hodowla Roślin Smolice Sp. z o.o. Grupa IHAR (pol.). [dostęp 2013-03-29].
  • Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  • ogólne
    • roślina jadalna
    • roślina użytkowa
    • roślina jednoroczna
    • trawa