Kruszczyk połabski Epipactis albensis

Kruszczyk połabski (Epipactis albensis) – gatunek rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae).

Liście łodygowe mają szerokość do 2 cm i są dłuższe od międzywęźli. W dolnej części występują 1-3 brązowe liście łuskowate, w górnej 2-4 zielone liście właściwe. Kwiaty zebrane w kwiatostan o długości 1,5–12,5 cm na szczycie łodygi. Jest w nim zwykle 2-15 kwiatów, wyjątkowo tylko do 20. Mają kolor od białozielonego do żóltozielonego. Ich charakterystyczną cecha jest brak dzióbka na prętosłupie, co umożliwia im samozapylenie. Przysadki lancetowate, dłuższe niż kwiaty. Zewnętrzne listki okwiatu są jajowatolancetowate i krótkie, zaostrzone i mają wypukły środkowy nerw. Listki wewnętrzne są krótsze i szeokolancetowate. Warżka dwudzielna, o długości 6–9 mm i szerokości 3,5–4,5 mm. Łodyga wzniesiona, nierozgałęziona, o wysokości 4–25 cm (wyjątkowo do 40). Pod ziemią występuje kłącze, którego długość (zwłaszcza na terenach zalewowych) może być znacznie dłuższa od nadziemnej łodygi. Owoc torebka z bardzo licznymi i bardzo drobnymi nasionami

Biologia i występowanie


Występuje tylko w środkowej części Europy, najliczniej na Czechach, szczególnie na Morawach i w dolinie rzeki Łaby i dolnych częściach dolin jej dopływów. Zachodnia granica zasięgu przebiega przez wschodnie obrzeża Saksonii i Brandenburgii w Niemczech, północna w Polsce przez Dolny Śląsk i południowo-zachodni koniec Lubelszczyzny, wschodnia przez zachodnią Słowację, południowa w okolicach granicy austriacko-węgierskiej. W Polsce gatunek ten został odkryty dopiero w 1988 roku. Do 2008 znaleziony został na około 30 nowych stanowiskach i jego występowanie na tych stanowiskach zostało potwierdzone. Największa grupa stanowisk znajduje się na Dolnym (10 stanowisk) i Górnym Śląsku (kilka stanowisk), pozostałe są rozproszone. W Karpatach znany jest z 7 stanowisk na Pogórzu Śląskim i Wielickim. Należy przypuszczać, że w wyniku badań terenowych odkryte zostaną w Polsce następne stanowiska.

Rozwój
Bylina, geofit. Kwitnie od lipca do września i jest samopylny. Kwiaty są klejstogamiczne lub chasmogamiczne, nie ma to jednak wpływu na ilość zawiązywanych owoców. Roślina rozmnaża się nie tylko przez nasiona, ale również wegetatywnie.
Siedlisko
Rośnie głównie w runie cienistych lasów liściastych na niżu i pogórzu, głównie w miejscach wilgotnych. Najwyżej położone w Polsce jest stanowisko na Jasieniowej Górze (390 m) na Pogórzu Cieszyńskim. Czasami występuje na okresowo zalewanych aluwiach.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 40. Jest blisko spokrewniony z kruszczykiem szerokolistnym. Wyróżniono jedną odmianę – Epipactis albensis var. fibri (Scappat. & Robatsch) P.
Delforge.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:49:03]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54680640. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-03].
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  • Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  • The Plant List. [dostęp 2017-03-20].
  • Helmut Baumann: Storczyki Europy i obszarów sąsiednich. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-698-9.
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
Przypisane cechy
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
rodzaj owoców torebki
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
pora kwitnienia wrzesień