Bazylia pospolita Ocimum basilicum

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum L.), zwyczajowo zwana też bazylią wonną, bazylkiem ogrodowym, bazylijką zwyczajną, balsamem, bazyliszką polską – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny jasnotowatych. Pochodzi prawdopodobnie z tropikalnej strefy Afryki, ale obecnie nie rośnie dziko, występuje tylko w uprawie. Nazwa wywodzi się od greckiego βασιλεύς (basileus), czyli król, gdyż wierzono, że tylko król może zerwać tę roślinę. W antycznym Rzymie nazwa tego zioła Basilescus odwoływała się do bazyliszka. Bazylia była wówczas traktowana jako talizman przeciwko tej bestii. Libijczycy spożywali ją dla ochrony przed wężami i skorpionami.

Łodyga o przekroju czworokątnym i czerwonawym zabarwieniu, wysokości 30 – 60 cm, rozgałęziona. Liście ulistnienie nakrzyżległe. Liście jasnozielone, błyszczące, o długości do 5 cm. Jajowate lub romboidalne, o brzegu karbowanym, rzadziej ząbkowanym. Na spodniej stronie znajdują się gruczoły wytwarzające olejek eteryczny. Kwiaty kielich dwuwargowy, o krótkiej rurce. Koloru czerwonawego, różowego lub żółtobiałego. Kwiaty zebrane po 6 w nibyokółki, które wyrastają z kątów liściowych lub tworzą nibykłosy na szczycie pędu. Kwiaty obfitują w nektar. Kwitnie w lipcu i w sierpniu. Owoce mała (do 15 mm), owalna, brązowa niełupka.

Roślina uprawna: Znaczące uprawy znajdują się w Ameryce Południowej. W Azji uprawiano ją od czasów przedhistorycznych. Wieńce uplecione z bazylii znaleziono w piramidach egipskich. Z Iranu i Indii dotarła do Europy południowej, prawdopodobnie przywieziona w czasie wypraw Aleksandra Macedońskiego, skąd w XVI w. przywędrowała do Europy Środkowej (w tym Polski), gdzie początkowo była siana w oranżeriach i w donicach. Roślina lecznicza Surowiec zielarski: ziele bazylii – Herba Basilici (ulistnione, ścięte w czasie kwitnienia i ususzone pędy). Zawiera olejek eteryczny – olejek bazyliowy (0,5 – 1,5%) – ma bardzo silny, korzenno-kwiatowy zapach i lekko żółtawą barwę. Jego głównymi składnikami są: metylochawikol, cyneol i linalol, eugenol, cytral, limonen, terpinen. Ponadto zawiera garbniki (5%), saponiny, flawonoidy, substancje gorzkie, olej tłusty zawierający oksykwasy tłuszczowe (kwas trionowy), sole mineralne, witaminy Działanie: poprawia trawienie i ułatwia przyswajanie pokarmu – działa przeciwskurczowo, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, działa słabo wiatropędnie przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Powszechnie uważa się, że działa przeciwdepresyjnie, poprawia nastrój i dodaje sił (działanie podobne do melisy). Stosuje się w łagodnych zaburzeniach trawiennych, wzdęciach, przy niedoborze soku żołądkowego. Roślina przyprawowa – ma miły, korzenny, słodkawy i pikantny smak i zapach. Jako przyprawy używa się świeżych lub suszonych liści lub całego ziela, które ścina się w czasie kwitnienia. Wówczas roślina odrasta i powtórnie kwitnie. Najlepiej dodawać ją do sałatek i zup, duszonych warzyw oraz twarożku. Można również nacierać zielem mięsa przed dalszym przyrządzaniem. Niezastąpiony składnik prawie wszystkich włoskich dań, świetnie komponuje się z makaronem i pomidorami, główny składnik pesto roślina miododajna. Olejek eteryczny używany jest w przemyśle perfumeryjnym do wyrobu perfum i mydła W przemyśle spożywczym wykorzystywana do wyrobu konserw W przemyśle spirytusowym stosowana do wyrobu likierów Do dziś bazylię traktuje się jako roślinę ozdobną Odstrasza owady

Już starożytni mieszkańcy Egiptu znali lecznicze właściwości bazylii. W piramidach znaleziono wianki zrobione z niej. W Indiach bazylia jest poświęcona bogu Wisznu i Krysznie. Na tę roślinę Hindusi składali przysięgę w sądzie. W greckim kościele prawosławnym bazylii używa się do przygotowania wody święconej, a pojemniki z bazylią są umieszczane u stopni ołtarzy. W języku francuskim i niemieckim nazywana bywa "królewskim zielem" (herbe royale, Königskraut). Na Haiti jest ziołem poświęconym bogini miłości Erzulie. Według apokryfów bazylia wyrosła wokół grobu Chrystusa po jego zmartwychwstaniu.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 21:52:44]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54270539. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-12-27].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Agnieszka Mike-Jeziorska: Bazylia grecka (pol.). W: wymarzonerosliny.pl [on-line]. MURATOR S.A.. [dostęp 2013-03-05].
  • cechy kwiatów
    • pora kwitnienia
      • lipiec
    • barwa kwiatów
      • płatki różowe
      • płatki czerwone
      • płatki żółte
    • symetria kwiatu
      • grzbiecista
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście najszersze w połowie długości
      • liście romboidalne
    • ustawienie liści
      • naprzeciwległe
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga gałęzista
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina miododajna
    • roślina ozdobna
    • roślina użytkowa
    • roślina jednoroczna
    • Surowiec zielarski
    • roślina przyprawowa
    • trawa
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • brązowe