Ciemiężyk białokwiatowy Vincetoxicum hirundinaria

Ciemiężyk białokwiatowy, ciemiężyk lekarski (Vincetoxicum hirundinaria Medik.) – gatunek rośliny z rodziny toinowatych (Apocynaceae). Występuje w Europie Południowej, Środkowej i Wschodniej, w Afryce Północnej (Algieria, Maroko), w Turcji i na Kaukazie. W Polsce jest dość pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich.

Liście o różnym kształcie, od jajowatych (dolnych) przez jajowatolancetowate (środkowe) do lancetowatych (górne). Są krótkoogonkowe, zaostrzone, za młodu owłosione na spodniej stronie. Kwiaty niewielkie, białe, skupione w podbaldachy, pojawiają się na szczytach łodyg oraz w kątach górnych liści. Mają symetrię promienistą, 5-dzielny kielich, lejkowato-kółkową koronę o zielonawej nasadzie i tępych łatkach. 5 pręcików zrasta się z 5-kątną szczytową częścią szyjki słupka, tworząc prętosłup. Są to kwiaty paściowe, zbudowane w ten sposób, aby przytrzymać owada za odnóża lub aparat gębowy i zmusić do zebrania pyłku. Łodyga prosta, wzniesiona, słabo się rozgałęziająca się, o wysokości do 60 cm. W górnej części jest omszona dwoma rzędami bardzo krótkich włosków . Owoc nagie i ostre mieszki o długości do 4 cm.

Biologia i występowanie


Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do sierpnia. Roślina trująca. Występuje w lasach i zaroślach, szczególnie często na podłożu wapiennym w Tatrach i Pieninach.


Roślina lecznicza
Surowiec: kłącze i korzenie (Radix Vincetoxici). Zawierają m.in.: glikozyd wincetoksynę (asklepiadyna), olejek eteryczny, saponiny, śluz, cukry.
Działanie i zastosowanie: napotne, moczopędne, przeczyszczające i ogólnie tonizujące.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 23:30:46]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51673478. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  • Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Wyd. czwarte. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 351. ISBN 83-01-00129-1.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Szweykowska A., Szweykowski J. (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 444. ISBN 83-214-1305-6.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  • Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
ogólne roślina trująca
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
ogólne roślina pyłkodajna
barwa kwiatów płatki białe
korona kwiatu i typ kwiatostanu baldachy
korona kwiatu i typ kwiatostanu podbaldachy
symetria kwiatu kwiat promienisty
symetria kwiatu symetria lejkowata
symetria kwiatu symetria kółkowa
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie ogonek liściowy obecny
rodzaj owoców mieszek
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
wygląd łodygi łodyga omszona
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień