Szczodrak krokoszowaty Rhaponticum carthamoides

Szczodrak krokoszowaty, leuzea krokoszowata (Rhaponticum carthamoides) – gatunek byliny z rodziny astrowatych. W stanie naturalnym rośnie głównie w rejonach górskich na Syberii (w górach Sajany, Ałtaj), w Azji Środkowej na wysokości powyżej 1700 m n.p.m.

Liście skrętoległe, głęboko wcinane, w kształcie eliptycznym lub podługowato-jajowatym. Kwiatostan duży koszyczek w formie podobnej do kuli. Kwiaty w kolorze purpurowolilowym z 5 pręcikami i 1 słupkiem. Zakwita w drugim roku życia w czerwcu-sierpniu. Łodyga do 1,8 m wysokości, nierozgałęziona, owłosiona, zakończona prawie kulistym kwiatostanem. Owoc niełupka w kolorze brunatnym zakończona pierzastymi szczecinkami.


Roślina lecznicza
Roślina znana mieszkańcom regionu od co najmniej 3 wieków. Właściwości lecznicze rośliny wykazał syberyjski podróżnik Grigorij Potanin z końcem XIX wieku wskazując na stymulator energii mięśni. Pierwsze badania farmakologiczne przeprowadzono po II wojnie światowej, a pierwszy preparat w formie nalewki ukazał się w aptekach w roku 1955. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzenie i kłącza zawierające m.in. kwas askorbinowy (ok. 0,1%), garbniki (5-10%), olejek eteryczny, karoten, inulinę, szczawian wapnia.
Wyciąg z rośliny i nalewka (przy użyciu 70-procentowego spirytusu) stosowana jest jako środek pobudzający i wzmacniający w zaburzeniach czynnościowych układu nerwowego, w stanach przemęczenia fizycznego i umysłowego. Jest używany również przy niemocy płciowej i w leczeniu alkoholizmu.
Do ogólnego użytku produkowany jest wzmacniający napój Sajany na bazie soku mandarynkowego z domieszką wyciągu z leuzei.
Roślina pastewna
Cenna, podawana zwierzętom w formie kiszonki (z domieszką 10% leuzei) posiada właściwości wspomagające na ich zdolność rozrodczą.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-05 23:13:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51810723. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-29].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  • cechy liści
    • kształt blaszki
      • liście jajowate
      • liście lancetowate
  • cechy kwiatów
    • kwiatostan
    • barwa kwiatów
      • płatki purpurowe
  • cechy łodygi
    • wygląd łodygi
      • łodyga owłosiona
  • ogólne
    • roślina lecznicza
    • roślina użytkowa
    • bylina
  • cechy owoców
    • kolor owoców
      • brązowe
    • powierzchnia owocu
      • owłosiona