Pszenica płaskurka Triticum dicoccon

Pszenica płaskurka (Triticum dicoccon (Schrank) Schübl.) – gatunek pszenicy. Pochodzi z rejonu Żyznego Półksiężyca i nadal tam rośnie w stanie dzikim. Przede wszystkim jednak pszenica ta znana jest jako roślina uprawna, zaliczana do zbóż. Obecnie uprawiana jest na całym świecie.

Biologia i występowanie


Pszenica płaskurka powstała w wyniku mutacji z Triticum dicoccoides, u której ziarniaki zrośnięte są z ościstą plewą, a osadka kłosowa jest bardzo łamliwa, wskutek czego kłosy po dojrzeniu samorzutnie rozpadają się. Kłos płaskurki nie rozpada się już samorzutnie. Obydwa te gatunki pszenicy są tetraploidami (liczba chromosomów 2n = 28), ale T. dicoccoides zawiera gen NAM-B1, który hamuje dojrzewanie ziarna i powoduje większy rozmiar ziarniaków, jednocześnie zmniejszając ilość azotu, żelaza i cynku w liściach i nasionach. Genu tego brak u płaskurki, nie występuje on też u żadnej z współcześnie uprawianych pszenic.
Pszenica płaskurka z kolei dała początek dwom innym gatunkom pszenicy: pszenicy twardej Triticum durum oraz pszenicy orkisz, która jest heksaploidem i powstała w wyniku skrzyżowania T. dicoccon i Aegilops tauschii.


Uprawiana jest głównie jako roślina zbożowa dla ludzi, w mniejszym stopniu jako pasza dla zwierząt. W początkach rolnictwa była powszechnie uprawianym zbożem, obecnie płaskurka nie jest tak popularna, jak pszenica zwyczajna (Triticum vulgare) i uprawiana jest na dużo mniejszych areałach. Z jej ziarniaków robi się mąkę. Ma ona takie samo zastosowanie jak mąka z pszenicy zwyczajnej, jednak zawiera więcej błonnika, przez co lepiej nadaje się do produkcji makaronów. W niektórych krajach można kupić ziarna płaskurki, lub wypiekany z niej chleb. Ostatnio uprawa płaskurki staje się w wielu krajach modna. Jak wszystkie gatunki pszenicy zawiera gluten i nie nadaje się dla chorych na celiakię.
W Polsce mąka z tego zboża produkowana jest w trzech miejscach, z czego dwa znajdują się na Dolnym Śląsku.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2019-10-09 13:49:30]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=56226980. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Brot aus alten Getreidesorten hat heute Hochkonjunktur. Immer mehr Menschen schätzen den Geschmack von Urgetreide wie Dinkel und Emmer. [dostęp 2015-01-30].
  • Donald D. Kasarda. Grains in Relation to Celiac (Coeliac) Disease. [dostęp 2015-01-30].
  • Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-01].
  • Wild emmer wheat, Triticum dicoccoides, occupies a pivotal position in wheat domestication process. [dostęp 2015-01-29].
  • Emmer (Triticum dicoccon) Production and Market Potential in MarginalMountainous Areas of Turkey. [dostęp 2015-01-03].
  • The Plant List. [dostęp 2015-01-30].
  • Discover Life Maps. [dostęp 2015-01-03].
  • Wyborcza.pl, wroclaw.wyborcza.pl [dostęp 2018-07-07] .
  • ogólne
    • roślina użytkowa